Książkomat i digitalizacja w rozkwicie. Biblioteka Uniwersytecka UWM z nowymi udogodnieniami

„Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Rolniczej” to cenne świadectwo rozwoju olsztyńskiego środowiska akademickiego. Ich digitalizacja pozwoli zabezpieczyć wieloletnie publikacje, a jednocześnie ułatwi dostęp do nich pracownikom naukowym, studentom, badaczom oraz wszystkim osobom zainteresowanym historią nauki i rozwojem rolnictwa.

– Biblioteka Uniwersytecka UWM posiada bogaty i unikatowy zasób dokumentujący dorobek naukowy Wyższej Szkoły Rolniczej w Olsztynie, będącej fundamentem naszego Uniwersytetu. WSR była jedną z najważniejszych instytucji naukowo-dydaktycznych w powojennej Polsce, dlatego zachowanie jej dorobku ma dla nas ogromne znaczenie – wyjaśnia dr Katarzyna Bikowska, dyrektorka Biblioteki Uniwersyteckiej.

Jak dodaje, „Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Rolniczej w Olsztynie” są niezwykle interesującym źródłem wiedzy o rozwoju nauki w tamtym okresie.

– Publikowali w nich naukowcy związani z olsztyńskim ośrodkiem akademickim, zajmujący się między innymi rybactwem, gospodarką wodną, ochroną wód, naukami o roślinach czy zagadnieniami technicznymi związanymi z rolnictwem. Czasopismo zawiera również materiały o charakterze kronikarskim, dzięki czemu pozwala spojrzeć na rozwój naszej uczelni nie tylko z perspektywy naukowej, ale także historycznej – mówi dr Katarzyna Bikowska.

Mowa tu o serii zeszytów wydawanych w latach 1956–1966, jeszcze przed podziałem czasopisma na poszczególne serie tematyczne. Jej pierwszym redaktorem był profesor Przemysław Olszewski – wybitny naukowiec i pionier w dziedzinie ochrony wód oraz rekultywacji jezior.

– To właśnie on stworzył ramy wydawnicze tego czasopisma, a jego dorobek naukowy jest znany również poza Polską. Warto wspomnieć, że był twórcą między innymi słynnego eksperymentu kortowskiego, który stał się ważnym doświadczeniem w badaniach nad ochroną i rekultywacją jezior – zaznacza dyrektorka.

Na łamach „Zeszytów Naukowych” publikowali inni wybitni przedstawiciele olsztyńskiego środowiska akademickiego, m.in. prof. Eugeniusz Grabda, jeden z najwybitniejszych polskich ichtiopatologów, oraz prof. Witold Niewiadomski, nestor polskiego rolnictwa. Ich obecność na łamach pisma dobrze pokazuje rangę olsztyńskiego ośrodka naukowego już w pierwszych latach działalności Wyższej Szkoły Rolniczej.

– Chcemy ten dorobek nie tylko zachować, ale przede wszystkim udostępnić. Digitalizacja „Zeszytów Naukowych” ma znaczenie zarówno naukowe, jak i historyczne. Dzięki niej wiedza i publikacje sprzed kilkudziesięciu lat będą mogły być łatwo dostępne dla współczesnych badaczy, studentów, ale również dla wszystkich osób zainteresowanych historią nauki i naszego regionu – dodaje dr Katarzyna Bikowska.

Od „Zeszytów Naukowych” do Bazy Wiedzy UWM

Projekt pn. „Digitalizacja Zeszytów Naukowych Wyższej Szkoły Rolniczej, eksport do Bazy Wiedzy UWM; styczeń 2026 r. – grudzień 2026 r.” jest finansowany ze środków budżetu państwa przyznanych przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w ramach programu „Społeczna Odpowiedzialność Nauki III – Biblioteki naukowe”.

Na realizację zadania Uniwersytet Warmińsko-Mazurski otrzymał 130 053 zł dofinansowania. Całkowita wartość projektu wynosi 163 053 zł.

Digitalizacja będzie prowadzona zgodnie ze standardami Biblioteki Narodowej. Projekt obejmuje nie tylko wykonanie cyfrowych kopii publikacji, ale także ich odpowiednie opracowanie bibliograficzne.

– Nasi specjaliści dostosowują istniejące opisy bibliograficzne do najnowszych wytycznych. Dzięki temu materiały będą mogły funkcjonować we wspólnym środowisku katalogowym i być łatwiej odnajdywane przez użytkowników internetu. Sukcesywnie publikujemy zdigitalizowane materiały w Bazie Wiedzy UWM, która jest naszym repozytorium i swoistym oknem na świat, jeśli chodzi o dorobek naukowy naszej uczelni. Oczywiście udostępnianie odbywa się z zachowaniem praw autorskich oraz obowiązujących standardów repozytoryjnych – podkreśla dr Katarzyna Bikowska.

Po zakończeniu prac przeprowadzona zostanie ewaluacja działań. Na jej podstawie opracowane zostaną rekomendacje dotyczące kolejnych inicjatyw związanych z ochroną, digitalizacją i udostępnianiem dziedzictwa naukowego Uniwersytetu.

Książkomat – wygodny odbiór przez całą dobę

Digitalizacja zbiorów to nie jedyna zmiana, z której mogą korzystać użytkownicy Biblioteki Uniwersyteckiej. W czwartek 1 października na terenie kampusu UWM uruchomiony został również książkomat, umożliwiający odbiór zamówionych publikacji. Do tej pory studenci i pracownicy mogli korzystać z całodobowej wrzutni, która służyła do zwrotu wypożyczonych książek. 

– Książkomat znajduje się przy bocznym wejściu do Biblioteki Uniwersyteckiej. Jest bardzo charakterystyczny i utrzymany w kolorystyce uczelni, więc z pewnością łatwo będzie go zauważyć – mówi dr Katarzyna Bikowska i podkreśla, że korzystanie z urządzenia jest bardzo proste. – Wystarczy złożyć zamówienie online i jako miejsce odbioru wybrać „Książkomat”. Kiedy książka trafi do skrytki, użytkownik otrzyma wiadomość e-mail. Od tego momentu ma dwa dni na jej odebranie.

Do otwarcia skrytki potrzebna jest karta biblioteczna, a w przypadku studentów – legitymacja studencka, która jest jednocześnie kartą biblioteczną. Cały proces przypomina korzystanie z popularnych paczkomatów, więc nie powinien sprawić nikomu trudności.

Dużą zaletą książkomatu jest jego dostępność – można z niego korzystać przez całą dobę, siedem dni w tygodniu. Co ważne, tuż obok znajduje się również wrzutnia, dzięki której książki można zwracać o dowolnej porze.

– Cieszymy się, że możemy zaoferować naszym użytkownikom kolejną, wygodną formę korzystania ze zbiorów. Zwłaszcza że książkomat jest pierwszym tego typu urządzeniem w Olsztynie. Jego zakup był możliwy dzięki środkom Unii Europejskiej w ramach projektu „Ograniczenie zjawiska DROPOUT na UWM” – wyjaśnia dr Katarzyna Bikowska i ma nadzieję, że zarówno studenci, jak i pracownicy szybko przekonają się do tego rozwiązania.

Spacer z bibliotekarzem

Biblioteka Uniwersytecka pamięta również o studentach, którzy dopiero rozpoczynają naukę na UWM. Od 1 do 9 października organizowane są krótkie spacery z bibliotekarzem, podczas których nowi studenci mogą lepiej poznać jej przestrzeń.

– Nowi studenci mają okazję poznać Bibliotekę już na etapie rekrutacji, ale jej przestrzeń, zasoby i funkcjonalności są na tyle duże, że warto pokazać je dokładniej. Chcemy pomóc studentom odnaleźć się w bibliotecznych „labiryntach” i znaleźć ulubione miejsca, a przede wszystkim dowiedzieć się, gdzie szukać podręczników i materiałów potrzebnych na konkretnym kierunku – zaznacza dyrektorka.

Spacery odbywają się od poniedziałku do piątku, kilka razy dziennie. W holu Biblioteki o godz. 11:30, 13:15 i 14:30 na studentów czekać będą pracownicy, którzy pokażą, jak korzystać z najważniejszych usług i przestrzeni.

– Pokazujemy między innymi, jak korzystać z katalogu, jak sprawnie wypożyczać podręczniki, na jakie informacje zwracać uwagę podczas wyszukiwania książek i gdzie udać się po ich odbiór. Opowiadamy także o wypożyczalni dydaktycznej, w której zgromadzone są podręczniki, pokazujemy, gdzie znaleźć prasę i jak uzyskać dostęp do elektronicznych baz naukowych. Oczywiście przedstawiamy też nowe rozwiązania, takie jak książkomat – informuje dr Katarzyna Bikowska.

Pracownikom Biblioteki zależy na tym, aby spotkania miały możliwie indywidualny charakter. Udział w spacerze jest bardzo prosty – nie trzeba się wcześniej zapisywać. Wystarczy przyjść o wyznaczonej porze do holu Biblioteki.

– Wiem też, że studenci już spontanicznie umawiają się na konkretne godziny i przychodzą grupami. Mamy też mały bonus. Jeżeli po zakończeniu spaceru student będzie chciał zostawić swoje dane, udział w takim spotkaniu może zakończyć się zaliczeniem przysposobienia bibliotecznego – podsumowuje dr Katarzyna Bikowska.

Sylwia Zalewska