Nauka wychodzi do ludzi. Rozpoczęły się Olsztyńskie Dni Nauki i Sztuki

Centrum Popularyzacji Nauki i Innowacji „Kortosfera”, wydziały oraz jednostki UWM na dwa dni (24-25.09) otworzyły swoje drzwi dla uczestników 24. Olsztyńskich Dni Nauki i Sztuki. Trzeciego dnia organizatorzy zaproszą z kolei do Galerii Warmińskiej, gdzie również będzie można spotkać się z nauką w przystępnej formie.

Wydarzenie naukowe, które już na stałe wpisało się w kalendarz uniwersyteckich eventów, zostało podzielone na cztery obszary: człowiek i zdrowie, natura i wszechświat, rozwój i technologia oraz społeczeństwo i sztuka. Oznacza to, że w programie znalazło się miejsce zarówno na mikroskop i probówkę, jak i sztuczną inteligencję, ekonomię, historię, sztukę czy kosmos.

– Olsztyńskie Dni Nauki i Sztuki są ważnym elementem społecznej misji naszego Uniwersytetu. Chcemy w ten sposób współtworzyć społeczeństwo oparte na wiedzy – od najmłodszych obywateli, aż po osoby dorosłe i seniorów. Zależy nam na budowaniu świadomości znaczenia nauki zarówno w życiu społecznym, jak i gospodarczym – podkreśla prof. Jerzy Przyborowski, rektor Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego.

Eksperymentuj, sprawdzaj, dotykaj, odkrywaj

Jednym z miejsc, w którym można poczuć atmosferę festiwalu, jest Kortosfera. Interaktywna wystawa Centrum Popularyzacji Nauki i Innowacji oferuje 140 eksponatów zgromadzonych w pięciu działach tematycznych. Uczestnicy mogą zaglądać m.in. do świata rolnictwa i żywności, przyszłości żywienia, ludzkiego organizmu i kosmosu. Jest zatem zgodnie z zasadą: eksperymentuj, sprawdzaj, dotykaj i odkrywaj.

– Olsztyńskie Dni Nauki i Sztuki cieszą się w tym roku bardzo dużym zainteresowaniem. W samym systemie mieliśmy ponad 12 tysięcy zgłoszeń i ponad 150 aktywności. To wydarzenia zamknięte, ale mamy również wiele elementów otwartych, między innymi pokazy i spotkania. Do tego dochodzi sobotnie wydarzenie w Galerii Warmińskiej, gdzie również spodziewamy się dużej frekwencji. Z roku na rok mamy tam coraz więcej odbiorców, dlatego liczymy, że tegoroczna edycja będzie rekordowa pod względem liczby uczestników – zaznacza Mateusz Pikuliński, dyrektor Kortosfery oraz organizator wydarzenia, i dodaje, że uczestnicy przyjeżdżają do Kortowa praktycznie z całego województwa warmińsko-mazurskiego. – Mamy również zgłoszenia spoza regionu, między innymi z Mławy czy Ostrołęki. To pokazuje, że Olsztyńskie Dni Nauki i Sztuki oraz wydarzenia organizowane przez Uniwersytet Warmińsko-Mazurski przyciągają odbiorców także z sąsiednich województw.

Kosmos na wyciągnięcie ręki

Program 24. Olsztyńskich Dni Nauki i Sztuki jest bardzo bogaty. W Kortosferze od rana odbywają się zajęcia laboratoryjne, pokazy naukowe, wydarzenia na scenie oraz spotkania z popularyzatorami nauki. Ola i Piotr Stanisławscy, twórcy popularnonaukowego projektu Crazy Nauka spotkali się z młodzieżą w Kortosferze, aby zabrać ich w świat technologii kosmicznych i pokazać, jak rozwiązania opracowywane na potrzeby eksploracji kosmosu znalazły zastosowanie także na Ziemi.

–  Zaskakująco dużo takich rzeczy mamy w naszych domach, kuchniach czy łazienkach, a także na ubraniach. Można więc powiedzieć, że technologii kosmicznych używamy każdego dnia – wyjaśnia Ola Stanisławska.

– To jest też odpowiedź na często pojawiające się pytanie: po co w ogóle latamy w kosmos, skoro na Ziemi jest jeszcze tyle rzeczy do zrobienia? Chcemy pokazać, że eksploracja kosmosu przynosi bardzo konkretne korzyści również tutaj – dodaje Piotr Stanisławski.

Popularyzatorzy nauki przyznają, że spotkania z młodzieżą to fantastyczna sprawa, ale niekiedy też pewna zagadka, czy temat ich zainteresuje.

– Uczestnicy zadają pytania, wciągają się w tematy i nie ukrywają zaskoczenia, kiedy dowiadują się czegoś nowego. To ogromna satysfakcja – zaznacza Ola Stanisławska, a Piotr podkreśla, że spotkania z nimi to nie show z dużą liczbą wybuchów i efektownych doświadczeń. – To akurat nie nasza specjalność. Idziemy trochę w inną stronę. Tym większe jest wyzwanie, żeby zainteresować uczestników i sprawić, żeby się nie nudzili.

Na scenie Kortosfery pojawi się również Tomasz Miller, fizyk matematyczny i popularyzator nauki, który odpowie na pytanie, czy matematyka jest kodem wszechświata. 

– Mamy także pokazy chemiczne i fizyczne oraz spektakl Teatru Igraszka. W programie znalazły się również atrakcje dla najmłodszych. W Kortosferze działa Mini City, odbywają się warsztaty z udzielania pierwszej pomocy oraz zajęcia dotyczące finansów i bankowości. To ważne tematy, szczególnie w kontekście tegorocznego hasła wydarzenia „Człowiek, Technologia, Natura” – wymienia Mateusz Pikuliński i zaznacza, że jedną z nowości jest wystawa i warsztaty poświęcone materiałom przyszłości oraz Atlasowi Minerałów. – To coś, czego wcześniej w Kortosferze nie było, dlatego tym bardziej zachęcam do odwiedzenia tej przestrzeni. 

Nauka, która ratuje życie

Jak co roku przed Kortosferą zawyły też syreny, czyli odbył się pokaz pierwszej pomocy z udziałem Ochotniczej Straży Pożarnej. Uczestnicy mogli zobaczyć z bliska, jak wygląda akcja ratownicza podczas wypadku drogowego oraz, jak w praktyce wykorzystywane są najnowocześniejsze elektryczne narzędzia hydrauliczne, stosowane przez współczesne jednostki ratownicze. Była to też wyjątkowa okazja, aby poznać nowoczesne technologie wspierające ratowanie życia i zdrowia poszkodowanych.

– Jest to szczególnie ważny punkt Olsztyńskich Dni Nauki i Sztuki, którego celem jest budowanie świadomości już u najmłodszych, jak ważna jest pierwsza pomoc – zaznacza dyrektor Kortosfery i zapowiada, że kolejny dzień również będzie pełen atrakcji. – W programie mamy m.in. kolejne spotkania z popularyzatorami nauki, warsztaty dronowe i robotyczne, a także „Naukowiadę” – nasz autorski turniej drużynowy poświęcony nauce. 

Dużym wydarzeniem będzie również spektakl Teatru Kamienica skierowany do młodzieży od 13. roku życia. Będzie on poświęcony między innymi cyberprzestrzeni i hejtowi.

– Zainteresowanie było ogromne – wszystkie miejsca rozeszły się w ciągu kilku minut. To pokazuje, że są to tematy bardzo potrzebne i aktualne – dodaje Mateusz Pikuliński.

Uniwersytet otwiera drzwi

Jednak Olsztyńskie Dni Nauki i Sztuki nie tylko odbywają się w Kortosferze. W wydarzenie, jak co roku, bardzo mocno zaangażowały się również wydziały Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego. Aktywności są rozsiane po całym Kortowie, a także poza głównym terenem kampusu. Każdy wydział przygotował coś dla uczestników.

– Cieszy nas szczególnie obecność dzieci i młodzieży, w tym uczniów szkół ponadpodstawowych. To dla nas bardzo ważna grupa, bo być może są to nasi przyszli studenci. Olsztyńskie Dni Nauki i Sztuki są więc również okazją, żeby zobaczyli, jak wygląda Uniwersytet, czym zajmują się poszczególne wydziały i jakie kierunki mogą w przyszłości wybrać – zaznacza organizator.

Zajrzeć do świata komórek

Na Wydziale Biologii i Biotechnologii uczestnicy zaglądali znacznie głębiej – do świata komórek, białek i DNA. Podczas zajęć „Świat pod mikroskopem” mogli samodzielnie przygotować preparaty i obserwować materiał biologiczny. Nie zabrakło także biochemii. Warsztaty „Klasyka we współczesnej nauce, czyli Bradford po liftingu” pozwoliły poznać metodę oznaczania białek, która w 2026 r. obchodziła 50-lecie. Uczestnicy mogli zobaczyć, jak klasyczna metoda nadal znajduje zastosowanie we współczesnych laboratoriach, i jak miniaturyzacja badań pomaga ograniczać zużycie odczynników oraz ilość odpadów.

Od zdrowej gleby po przyszłość żywności

Wydział Rolnictwa i Leśnictwa zabierze uczestników w świat gleby, roślin, minerałów i żywności. Można sprawdzić, dlaczego zdrowa gleba oznacza zdrowe jedzenie, poznać świat minerałów i skał, a także zobaczyć, co dzieje się podczas fermentacji żywności. Wydział pokazuje również, że współczesne rolnictwo to nie tylko tradycja, lecz także biotechnologia, nowe materiały i poszukiwanie bardziej ekologicznych rozwiązań. Wśród propozycji są m.in. warsztaty dotyczące biotechnologii roślin oraz folii biodegradowalnej wytwarzanej z ziemniaka. 

Człowiek, zwierzęta i tajemnice organizmu

Wydział Medycyny Weterynaryjnej oraz Wydział Bioinżynierii Zwierząt zapraszają uczestników do poznawania organizmów – od poziomu komórkowego, po całe układy i zachowania zwierząt. Uczestnicy mogą zobaczyć, jak wygląda świat, którego na co dzień nie dostrzegamy, oraz przekonać się, jak wiele procesów zachodzących w organizmach można wyjaśnić dzięki nauce.

Technologia w praktyce

Wydział Nauk Technicznych przekonuje, że inżynieria zaczyna się od pomysłu, ale na nim nie kończy. Uczestnicy mogą poznawać nowoczesne technologie, materiały i procesy wytwarzania, a także sprawdzać w praktyce, jak działa współczesna technika. Są także efektowne doświadczenia chemiczne, podczas których uczestnicy sami stają się częścią eksperymentu. 

AI wkracza do gry

W programie nie mogło zabraknąć tematów, które już dziś zmieniają nasze życie. Sztuczna inteligencja, technologie cyfrowe, nowe materiały czy rozwiązania dla współczesnego przemysłu pojawiają się w wielu wydarzeniach 24. edycji Olsztyńskich Dni Nauki i Sztuki. Uczestnicy mogą nie tylko dowiedzieć się, czym jest AI, ale także zobaczyć jej praktyczne zastosowania. Nauka o nowych technologiach ma więc bardzo konkretny wymiar: zamiast tylko mówić o przyszłości, można spróbować ją zbudować.

Ekonomia też jest grą

Do eksperymentowania zaprosił również Wydział Nauk Ekonomicznych. Podczas warsztatów „Czy ekonomiści grają w gry?” uczestnicy wcielą się w role samorządowców i przedsiębiorców. Dzięki teorii gier sprawdzą, jak podejmować decyzje w sytuacjach, w których nasze działania zależą również od zachowania innych. Nie zabraknie także tematów związanych z finansami, rynkiem kapitałowym, przedsiębiorczością i negocjacjami. 

Humanistyka ma głos

Olsztyńskie Dni Nauki i Sztuki są także świętem humanistyki. Wydział Humanistyczny zaprasza uczestników m.in. na spotkania poświęcone literaturze, filozofii, historii, językom, fotografii i sztuce. W programie znalazły się zarówno zajęcia dla najmłodszych, jak i propozycje dla starszych uczestników – od łacińskich zaklęć i warsztatów malarstwa akademickiego, po spotkania poświęcone twórczości Bolesława Leśmiana czy fotografiom Wilna Jana Bułhaka. Nie zabrakło również teatru lalek. 

Ważnym elementem festiwalu jest także przyroda. Uczestnicy mogą poznać płazy i gady, rośliny i zwierzęta, życie w lesie, energię, wodę i świat minerałów. Są również tematy związane z kosmosem – w tym mobilne planetarium i poszukiwanie ciemnej materii.

Nauka i sztuka poza Kortowem

W sobotę Olsztyńskie Dni Nauki i Sztuki, podobnie jak w ubiegłych latach, przeniosą się z Kortowa do Galerii Warmińskiej, gdzie od 10:00 do 18:00 zaplanowano m.in. pokazy doświadczeń fizycznych i chemicznych, naukowe quizy, warsztaty oraz prezentacje jednostek UWM. 

– Naprawdę dużo się dzieje, dlatego serdecznie zapraszam wszystkich do korzystania z Olsztyńskich Dni Nauki i Sztuki – zachęca Mateusz Pikuliński, a zapytany o przyszłoroczne wydarzenie, podkreśla, że z okazji 25-lecia Kortosfera planuje wiele ciekawych atrakcji. – Zainteresowanie jest tak duże, że zaczyna nam brakować przestrzeni, żeby wszystkich przyjąć. Dlatego bardzo prawdopodobne jest, że w przyszłym roku wrócimy do trzydniowej formuły wydarzenia w Kortowie. Nad jubileuszową edycją już pracujemy. Na razie nie chcę zdradzać wszystkich szczegółów, ale mogę powiedzieć, że kilka naprawdę ciekawych rzeczy zobaczymy w przyszłym roku.

syla