Uzależnieni pacjenci pod lupą. NCN przyznał grant badaczce z UWM

Narodowe Centrum Nauki ogłosiło wyniki konkursu MINIATURA 10, w którym przyznaje „małe granty” na działania naukowe. Jedyną laureatką z UWM, dla wniosków złożonych w lutym, została dr hab. n. med. i n. o zdr. Blanka Wolszczak-Biedrzycka, prof. UWM z Katedry Psychologii i Socjologii Zdrowia oraz Zdrowia Publicznego UWM. Tytuł grantu to: „Profil redoks jako biomarker obciążenia somatycznego i neurotoksyczności u pacjentów uzależnionych od mefedronu, tramadolu i THC – weryfikacja kliniczna modeli zwierzęcych”. Naukowczyni z UWM zainteresowała się tym tematem ze względu na specyfikę jej pracy w laboratorium, znajdującym się w Wojewódzkim Zespole Lecznictwa Psychiatrycznego.

– Naszymi pacjentami są osoby uzależnione od różnych substancji psychoaktywnych oraz leków. Z racji tego, że zajmowałam się już biomarkerami redoks u pacjentów z COVID-19, postanowiłam przeanalizować literaturę pod kątem osób uzależnionych. Było niewiele doniesień mówiących o zmianach w profilu redoks w tej grupie pacjentów, dlatego postanowiłam się tym zająć – wyjaśnia prof. Blanka Wolszczak-Biedrzycka.

Biomarkery redoks to bardzo szerokie pojęcie, pod którym kryją się różnego rodzaju substancje, powstające w naszym organizmie w wyniku nadmiernego działania stresu oksydacyjnego, nitrozacyjnego oraz karbonylowego.

– Głównym celem projektu jest identyfikacja specyficznych obwodowych biomarkerów stresu oksydacyjnego u pacjentów uzależnionych od substancji o zróżnicowanym mechanizmie działania (stymulanty, opioidy, kannabinoidy) oraz ocena ich przydatności jako biomarkerów diagnostycznych – wyjaśnia prof. Blanka Wolszczak-Biedrzycka i dodaje, że projekt stawia za zadanie weryfikację hipotezy, czy zmiany w systemie redoks, opisane w kontrolowanych modelach zwierzęcych, znajdują odzwierciedlenie w rzeczywistym obrazie klinicznym pacjentów przyjmujących substancje psychoaktywne.

Badanie ma charakter pilotażowy i służy wytypowaniu kluczowych markerów do dalszych badań.

– W badaniu udział weźmie 130 osób. W pierwszej grupie znajdzie się 30 osób uzależnionych od mefedronu, w drugiej – 30 osób uzależnionych od tramadolu i w trzeciej – 30 osób uzależnionych od THC. Czwartą grupę, kontrolną, stanowić będzie 40 zdrowych osób, w wieku od 18-40 lat, bez historii uzależnień – zaznacza prof. Blanka Wolszczak-Biedrzycka.

MINIATURA wspiera osoby, które nie mają jeszcze doświadczenia w kierowaniu projektami badawczymi i stawiają pierwsze kroki w systemie grantowym. O środki mogli ubiegać się badacze pracujący w Polsce, do 12 lat po uzyskaniu stopnia doktora. Wymagane było także wykazanie co najmniej jednej opublikowanej lub przyjętej do druku pracy albo co najmniej jednego dzieła lub dokonania artystycznego czy artystyczno-naukowego. W konkursie można było uzyskać środki finansowe w wysokości od 5 000 do 50 000 zł na realizację działania naukowego trwającego do 12 miesięcy. Prof. Blanka Wolszczak-Biedrzycka otrzymała 49500 zł.

– Otrzymanie tego grantu to dla mnie ogromne wyróżnienie i wsparcie finansowe. O tych badaniach myślałam już od dłuższego czasu. Nie można ich jednak wykonać na podstawowych analizatorach znajdujących się w szpitalnym laboratorium, tylko wymagają zakupu drogich odczynników z wykorzystaniem specjalnej aparatury. Z tego względu badania będę prowadzić we współpracy z naukowcami z Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku, którzy taką aparaturą dysponują. W pierwszej kolejności musimy zająć się formalnościami i uzyskać wszelkie zgody od komisji bioetycznej, następnie zebrać materiał i wykonać oznaczenia. Później przeanalizujemy wyniki i wyciągniemy płynące z nich wnioski. Są to badania pilotażowe, zatem otrzymane wyniki posłużą do dalszych analiz – podsumowuje prof. Blanka Wolszczak-Biedrzycka.

Nabór wniosków w konkursie MINIATURA 10 otwarty jest do 31 lipca 2026 r.

syla

fot. Janusz Pająk