Z odwagą i gotowością na dialog. Inauguracja roku akademickiego na UWM

Witając w murach Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie nowe studentki i studentów, prof. Jerzy Przyborowski zaznaczył, że dołączają oni do wyjątkowej społeczności. 

– Witamy was we wspólnocie, która jest większa niż suma kierunków studiów, wydziałów, laboratoriów i budynków. Jest wspólnotą ludzi, których łączy przekonanie, że warto pytać, poszukiwać, sprawdzać, dyskutować, czasem mieć odwagę powiedzieć „nie wiem” – podkreślał rektor. Osobom rozpoczynającym kształcenie na UWM przypominał o możliwościach, które się przed nimi otwierają i zachęcał do tego, by korzystali z nich w jak największym zakresie, nie zapominając też, oczywiście, o budowaniu relacji z innymi. Dlatego zaznaczył: – Dyplom jest ważny, ale jeszcze ważniejsze jest to, kim staniecie się dzięki temu, czego nauczycie się tutaj i od siebie nawzajem.

W swoim wystąpieniu prof. Przyborowski sporo uwagi poświęcił też misji, którą pełnić powinien Uniwersytet. 

– Żyjemy dziś w świecie, który nie daje nam komfortu obojętności. W cieniu wojny za naszą wschodnią granicą, w świecie napięć społecznych, kryzysu zaufania, dezinformacji i gwałtownego rozwoju technologii wykorzystywanej w złym celu, Uniwersytet musi być czymś więcej niż miejscem zdobywania dyplomu – zaznaczył rektor. – Powinien być bezpieczną przystanią dla myśli, miejscem, w którym można zadawać trudne pytania, miejscem, w którym można się spierać, ale trzeba umieć słuchać, miejscem, w którym różnica poglądów nie prowadzi do odrzucenia drugiego człowieka, i wreszcie miejscem, w którym wiedza prowadzi do odpowiedzialności.

W przemówieniu inauguracyjnym wybrzmiała też potrzeba podejmowania wyzwań z myślą o regionie. 

– Naszym zadaniem jest nie tylko przekazywanie wiedzy. Jest nim również uczenie krytycznego myślenia, otwieranie na dialog i tolerancję, rozwijanie umiejętności odróżniania informacji od dezinformacji oraz podejmowanie odważnych, czasem wręcz wizjonerskich projektów dla dobra mieszkańców Warmii i Mazur, Polski i – szerzej – dla dobra wspólnoty, której jesteśmy częścią – podkreślał prof. Przyborowski.

Osiągnięcia, które motywują

W nowy rok akademicki UWM wchodzi z poczuciem dobrze odrobionej lekcji i mnóstwem energii, by do listy sukcesów dopisać kolejne. 

– Wyniki tegorocznej rekrutacji odbieramy jako wyraz ogromnego zaufania – zaznaczył rektor, podkreślając znaczący wzrost zainteresowania ofertą Uniwersytetu. Powodem do spoglądania w przyszłość z optymizmem jest też gotowość absolwentów do podejmowania studiów podyplomowych oraz nowy rozdział w historii Szkoły Zdrowia Publicznego, która od 1 października stała się Wydziałem Nauk o Zdrowiu.

– Nowa jednostka ma mocne podstawy: pięć kierunków studiów, kategorię B+ w dyscyplinie nauki o zdrowiu, rosnące zainteresowanie kandydatów oraz rozwijającą się współpracę naukową i międzynarodową – podkreślał prof. Jerzy Przyborowski.

Uroczystość była okazją, by opowiedzieć przyjaciołom Uniwersytetu nie tylko o osiągnięciach kadry i studentów, ale i o tym, co w ostatnich miesiącach zmieniło się w Kortowie i innych lokalizacjach związanych z UWM. Mowa była więc m.in. o zmodernizowanych budynkach Wydziału Nauk Ekonomicznych i Wydziału Geoinżynierii, termomodernizacji szpitala uniwersyteckiego czy rozpoczętej budowie Centrum Badawczego Klinicznych Nauk Weterynaryjnych. Przedstawiając najważniejsze inwestycje, rektor zaznaczył jednak, że nie są one celem samym w sobie. Informując o kwotach przeznczonych na rozwój infrastruktury, zaznaczył więc: – Za każdą taką liczbą trzeba zobaczyć coś więcej niż pieniądze. Trzeba zobaczyć nowe badania, nowe możliwości leczenia, nowe odkrycia, nowych naukowców i przede wszystkim ludzi, którym ta wiedza będzie służyć.

Wielkie wyzwania i zobowiązania

I właśnie z myślą o ludziach, a szczególnie mieszkańcach Polski północno-wschodniej, Uniwersytet zabiega o środki na budowę nowego szpitala klinicznego.

– W ubiegłym miesiącu otrzymaliśmy ważny sygnał wsparcia dla tej inicjatywy – mówił rektor, mając na myśli kortowskie spotkanie z przedstawicielami rządu. – To przedsięwzięcie wymaga współpracy i determinacji, ale przecież właśnie tak powstawał nasz Uniwersytet. Przed 27 laty trzy olsztyńskie środowiska akademickie zdecydowały się połączyć siły. Była to decyzja odważna, wymagająca wizji. Wymagała przekonania, że razem można osiągnąć więcej niż osobno. Ta historia mówi nam coś bardzo ważnego: wspólnota rośnie wtedy, gdy potrafimy łączyć kompetencje, doświadczenia i aspiracje wokół dobra większego niż interes pojedynczego człowieka czy pojedynczej instytucji.

O tym, że UWM poważnie traktuje swoją funkcję w regionie, świadczy też fakt, że reaguje na różne potrzeby i oczekiwania. Wyrazem tego są nowe i rozwijane kierunki studiów, które mają kształcić kadry w dziedzinach kluczowych dla rozwoju Warmii i Mazur. Nie mniej ważne są w tym kontekście badania prowadzone na UWM.

– Dobry uniwersytet nie tylko reaguje na zmieniający się świat. Dobry uniwersytet pomaga ten świat kształtować – podkreślił prof. Jerzy Przyborowski.

Aby zmieniać świat na lepsze, konieczne jest łączenie sił z innymi. Tak właśnie dzieje się za sprawą ChallengeEU, sojuszu Uniwersytetów Europejskich. 

– Wspólnie z ośmioma innymi europejskimi uczelniami otwieramy przed naszymi studentami i pracownikami nowe możliwości mobilności – mówił rektor, przedstawiając kilka obszarów, nad którymi uniwersytety wspólnie pracują. I dodał: – To jest właśnie Uniwersytet XXI wieku: zakorzeniony lokalnie, ale otwarty na świat.

O tym, że Uniwersytet nie traci z oczu tego, co ważne, świadczą także intensywne starania, by uczelnię czynić jeszcze bardziej dostępną i przyjazną osobom z różnymi potrzebami. O tym, że przynoszą one owoce, świadczy m.in. fakt, że ich skala jest zauważana nie tylko w regionie, ale także poza jego granicami. Ostatnio Uniwersytet Warmińsko-Mazurski otrzymał nagrodę „Lodołamacz” za tworzenie wyjątkowych warunków pracy i promowanie integracji zawodowej osób z różnymi rodzajami niepełnosprawności. Dostrzeżone zostały także dobre praktyki w zakresie przeciwdziałania mobbingowi i dyskryminacji – UWM został laureatem konkursu „Bezpieczna Uczelnia”, organizowanego przez Uniwersytet Warszawski wspólnie z Ministerstwem Nauki i Szkolnictwa Wyższego.

A ponieważ za takimi sukcesami nigdy nie stoi jedna osoba, rektor skorzystał z okazji, by wyrazić wdzięczność wobec wszystkich pracowników UWM.

– Dziękuję za to, że każdego dnia budujecie tę uczelnię – zaznaczył.

Nauka nie może przegrywać z wyzwaniami współczesności

Ważnym punktem uroczystości było nadanie tytułu honoris causa prof. Bronisławowi Sitkowi, wybitnemu znawcy prawa.

– Przyjmuję to najwyższe akademickie wyróżnienie z dumą, ale jednocześnie traktuję je jako sukces całej wspólnoty akademickiej, która budowała ten Uniwersytet i Wydział Prawa i Administracji – podkreślał prof. Bronisław Sitek, zwracając się m.in. do prof. Jerzego Przyborowskiego i jego poprzednika na stanowisku rektora, prof. Ryszarda Góreckiego. 

Mówił też o tym, że największym szczęściem jest dla niego świadomość, że wśród społeczności UWM ma wielu przyjaciół. Nie zabrakło też akcentu prywatnego – prof. Sitek, odebrawszy kwiaty, którymi uhonorowano go po nadaniu tytułu, natychmiast przekazał je swojej żonie. Dziękując za jej wieloletnie wsparcie, przyznał, że to właśnie ono pozwoliło mu osiągać kolejne sukcesy. 

Na wyjątkowy prezent od nowego doktora honoris causa mogła liczyć też społeczność akademicka. Wykład inauguracyjny pt. „Prawda, wolność i odpowiedzialność. O etosie współczesnego uczonego” był świetnym przypomnieniem tego, co powinno stanowić najwyższą wartość dla osób związanych z Uniwersytetem.

Na początku swojego wystąpienia naukowiec, odwołując się do przykładów historycznych, wskazywał, że to nie posiadana wiedza uszlachetnia, ale postawa i zamiary, jakie towarzyszą jej wykorzystywaniu. W tym kontekście mówił o nazistowskich prawnikach, którzy użyli swojego naukowego autorytetu do legitymizowania narodowego socjalizmu i ustaw norymberskich. Przestrzegał również przed konsekwencjami wykorzystywania nauki do celów politycznych, a nie jako narzędzia do poszukiwania prawdy. Tu odwołał się m.in. do prowadzenia przez Japonię pseudonaukowych eksperymentów podczas drugiej wojny światowej czy odrzucenia genetyki przez ZSRR ze względów ideologicznych.

Przechodząc do współczesności, zauważył, że wolność nauki jest dziś ściśle związana z jej finansowaniem. 

– Podmioty finansujące naukę nie mogą zamawiać konkretnej konkluzji – stanowczo zaznaczył prof. Sitek, przypominając, że uczony musi mieć odwagę pozostać wierny swoim wynikom badań, nawet wtedy, gdy są niewygodne, niepopularne czy sprzeczne z oczekiwaniami społecznymi. Jednocześnie przestrzegał, by badacze nie szukali konfliktów. 

Kończąc wykład, prof. Sitek, raz jeszcze zwrócił się do uniwersyteckiej społeczności. 

– Przyjmując dziś tytuł doktora honoris causa w murach tego Uniwersytetu, który na zawsze pozostanie w moim sercu, życzę nam wszystkim, a szczególnie młodemu pokoleniu, wstępującemu w fascynujący świat nauki, abyśmy prawdy, pokory, wolności, autonomii myślenia, odpowiedzialności i odwagi strzegli jak najcenniejszego skarbu akademickiego dziedzictwa – powiedział. 

Partnerzy i przyjaciele wspierają UWM

Życzenia od prof. Bronisława Sitka nie były jedynymi, których można było wysłuchać 2 października w Centrum Konferencyjnym UWM. Z dobrym słowem przybyli na uczelnię także partnerzy uczelni z otoczenia społecznego.

Rozwój nauki, sztuczna inteligencja, bezpieczeństwo, demografia i rola Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w rozwoju regionu – te tematy dominowały w przemówieniach okolicznościowych. Przedstawiciele władz państwowych i samorządowych podkreślali, że współczesna uczelnia musi nie tylko przekazywać wiedzę, ale także uczyć krytycznego myślenia, weryfikowania informacji i gotowości do ciągłego rozwoju. Gratulowali także prof. Bronisławowi Sitkowi, wyróżnionym nagrodami i odznaczeniami pracownikom oraz immatrykulowanym studentom.

Minister nauki i szkolnictwa wyższego Marcin Kulasek zwracał uwagę m.in. na zmieniające się wymagania rynku pracy. 

– Efektywne kształcenie to takie, które jest dostosowane do aktualnych potrzeb rynku pracy – zaznaczył minister i jednocześnie zaapelował do studentów, aby wykorzystywali czas spędzony na uczelni na rozwijanie ciekawości i samodzielności. – Bądźcie ciekawi i odważni, nie przyjmujcie świata takim, jakim jest. Zmieniajcie go na lepszy. Nieustannie inwestujcie w siebie i nie idźcie na skróty.

A skoro o inwestycjach mowa, to warto zaznaczyć, że minister zapewnił, że dołoży wszelkich starań, aby nowy rok akademicki był jeszcze lepszy niż poprzedni.

– Będziemy nadal szukać dróg do podniesienia nakładów na naukę i szkolnictwo wyższe, wspierać komercjalizację wyników badań, budować mosty między nauką a biznesem. Zadbamy o bezpieczeństwo – rozumiane w ten tradycyjny sposób – i to związane z odpornością na nowe zagrożenia – podkreślił Marcin Kulasek

O wyzwaniach związanych z rozwojem sztucznej inteligencji mówił poseł Janusz Cichoń. Jak zaznaczył, w świecie, w którym AI potrafi szybko analizować dane czy tworzyć teksty, szczególnego znaczenia nabiera umiejętność właściwego formułowania pytań i weryfikowania odpowiedzi. 

– Nie musimy znać odpowiedzi na wszystkie pytania. Musimy umieć zadawać właściwe pytania. To kluczowa umiejętność, którą musimy kształtować – stwierdził poseł i życzył wszystkim pracownikom uczelni oraz studentom, aby na drodze budowania kompetencji odnosili same sukcesy. 

Mateusz Szauer, wicewojewoda warmińsko-mazurski wskazywał natomiast na strategiczną rolę UWM dla całego regionu. 

– Uniwersytet Warmińsko-Mazurski jest dziś nie tylko miejscem zdobywania wiedzy, jest jednym z fundamentów przyszłości Warmii i Mazur – zaznaczył, a wśród kluczowych obszarów wymienił m.in. zdrowie, bezpieczeństwo, rolnictwo, nowe technologie i przeciwdziałanie odpływowi młodych ludzi z regionu. – Dlatego znaczenie Uniwersytetu możemy mierzyć nie tylko liczbą studentów czy kierunków. Możemy je mierzyć tym, jak bardzo jego wiedza, badania i absolwenci zwiększają zdolności regionu do rozwoju.

Podobny akcent pojawił się w wystąpieniu wicemarszałkini województwa Sylwii Jaskulskiej, która podkreślała znaczenie uczelni jako miejsca kształtowania odporności na dezinformację. 

– Uniwersytet jest dziś czymś więcej niż szkołą wyższą. Jest centrum wiedzy praktycznej, w którym odróżnia się dezinformację od faktu, opinię od dowodu, a myślenie życzeniowe od praw fizyki i biologii. Rozróżnienie ma charakter strategiczny – mówiła Sylwia Jaskulska i odniosła się również do rozwoju sztucznej inteligencji. – Może wspierać badania, edukację i pracę, ale nie zwalnia człowieka z odpowiedzialności za decyzje. W dobie automatyzacji szczególną wartość zyskują kierunki odporne na algorytmy. Siłą UWM jest kształcenie kadr w tych obszarach: lekarzy, pielęgniarek, weterynarzy, pedagogów, technologów żywności, inżynierów rolnictwa i budownictwa.

Prezydent Olsztyna Robert Szewczyk przekonywał, że miasto potrzebuje młodych, dobrze wykształconych ludzi, ich pomysłów, ambicji i energii.

– Naszym zadaniem jest stworzyć takie warunki, żebyście w Olsztynie widzieli dla siebie przyszłość – mówił prezydent.

List ministra energii Miłosza Motyki odczytał podczas inauguracji Oskar Słupecki, student UWM. W przesłanym wystąpieniu minister podkreślił znaczenie uczelni w kształceniu kadr i odpowiadaniu na współczesne wyzwania, w tym w obszarze energetyki.

– Współczesna Polska potrzebuje silnych ośrodków akademickich, które łączą naukę z praktyką i odpowiadają na wyzwania gospodarcze, technologiczne i społeczne. Dotyczy to również energetyki, której modernizacja wymaga nie tylko inwestycji i nowych technologii, ale przede wszystkim dobrze przygotowanych kadr, ambitnych badań i współpracy środowisk naukowych – pisał w liście minister.

O znaczeniu wspólnoty akademickiej mówiła Agnieszka Żejmo, przewodnicząca Rady Samorządu Doktorantów UWM.

– Dla nas, doktorantów, nowy rok akademicki to czas dalszego rozwoju naukowego, ale także budowania wspólnoty. Cieszymy się z otwartości uczelni, możliwości współpracy i atmosfery wzajemnego szacunku. Chcemy aktywnie uczestniczyć w życiu UWM i współtworzyć przestrzeń sprzyjającą rozwojowi naukowemu i osobistemu – zaznaczyła.

Do studentów zwróciła się Iwona Pająk, przewodnicząca Rady Uczelnianej Samorządu Studenckiego, zachęcając młodsze koleżanki i kolegów, aby studia były czymś więcej niż zdobyciem dyplomu. 

– Doświadczajcie, próbujcie, ile tylko się da – apelowała, wskazując również na znaczenie relacji, działalności studenckiej i korzystania z możliwości, jakie daje życie akademickie. Słowa swe skierowała także do nauczycieli akademickich: – Proszę, miejcie do nas cierpliwość, wyrozumiałość, bo gotowy produkt z AI bardzo łatwo jest uzyskać, ale wykształcić mądrego i analitycznego młodego człowieka, to jest duża umiejętność. Liczę, że będziecie nas wspierać.

Przesłanie na cały rok

Kilka ciepłych słów dla społeczności akademickiej miał też prof. Jerzy Przyborowski przekazał życzenia całej społeczności akademickiej.

– Za nami rok pełen osiągnięć, przed nami – rok pełen wyzwań. Wejdźmy w niego z odwagą, z ciekawością, z odpowiedzialnością i przekonaniem, że Uniwersytet ma do odegrania ważną rolę, szczególnie wtedy, gdy świat potrzebuje wiedzy, dialogu, zaufania. Niech Uniwersytet Warmińsko-Mazurski pozostanie miejscem, w którym pytania prowadzą do odkryć, różnorodność prowadzi do dialogu, a wiedza – do odpowiedzialności – mówił rektor. – Życzę całej społeczności Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie, aby rok akademicki 2026/2027 był czasem kolejnych odkryć, dobrych spotkań i odważnych inicjatyw. Studentom i doktorantom życzę satysfakcji z nauki i rozwijania pasji oraz poczucia, że Kortowo jest miejscem, w którym naprawdę mogą rozwinąć skrzydła. Nauczycielom akademickim i wszystkim pracownikom życzę satysfakcji z pracy, dobrych warunków do rozwoju oraz poczucia, że codzienny wysiłek ma znaczenie. Całej naszej wspólnocie życzę jednego: abyśmy potrafili patrzeć daleko, działać razem i pamiętać, po co istnieje Uniwersytet.

Daria Bruszewska-Przytuła, Sylwia Zalewska

Transmisja inauguracji roku akademickiego 2026/2027

Tekst będzie aktualizowany