Autorkami publikacji są członkinie Koła Naukowego „Rozród koni” z Wydziału Medycyny Weterynaryjnej UWM w Olsztynie: Julia Jaszczur, Martyna Gałązka, Julia Jelińska, Julia Pazdur i Zuzanna Sobków. Od strony naukowej nad ich pracą czuwała opiekunka koła – dr hab. Anna Rapacz-Leonard, prof. UWM z Katedry Rozrodu Zwierząt z Kliniką.

– Chciałyśmy połączyć wiedzę weterynaryjną z wiedzą hodowlaną. Widziałyśmy, że hodowcy szukają informacji np. na forach internetowych albo korzystają z wiedzy przekazywanej rodzinnie, a ona nie zawsze jest aktualna. Inne publikacje, które znalazłyśmy, były płatne, a nam zależało, żeby to było ogólnie dostępne, napisane przystępnym językiem i by każdy hodowca mógł z tego korzystać – mówi Julia Jaszczur, jedna z autorek.

Studentki opisały przebieg ciąży, przewidywanie i przygotowanie do porodu, jego przebieg oraz możliwe komplikacje. W monografii wydanej jako e-book znalazła się także skala oceny bólu klaczy po porodzie, a także opieka nad noworodkiem. E-book
zawiera podpowiedzi, w co warto wyposażyć apteczkę i o czym pamiętać, by np. przygotować siarę (pierwsze mleko) dla źrebięcia.

– Merytoryczne przygotowanie pozwala hodowcy lepiej i wcześniej reagować na komplikacje. Poród u klaczy jest szybki i gwałtowny, a my, jako lekarze, mamy wąskie okno czasowe, by pomóc, bo to jest ok. pół godziny. W tym czasie hodowca musi zauważyć, że poród ma miejsce i że coś jest nie tak, zadzwonić do nas, a my musimy dojechać na tyle szybko, by zdążyć pomóc. Jest to trudne. Wiedza pozwala hodowcy zadzwonić do nas szybciej – uważa Julia Pazdur.

– Widzimy wśród hodowców dużą potrzebę rzetelnej wiedzy. Są coraz bardziej świadomi i chcą mieć coraz więcej praktycznych informacji. Dbają o przygotowanie się do porodu klaczy, ale przewidywanie jego momentu jest dla nich problemem – mówi Martyna Gałązka i dodaje, że już wcześniej, w ramach działalności koła naukowego, studentki realizowały projekt dotyczący tego, jak wyznaczyć termin wystąpienia porodu na podstawie m.in. mierzenia temperatury klaczy i pomiaru pH mleka.

Studentki zwracają uwagę, że dostępne na rynku rzetelne pozycje o przebiegu ciąży klaczy to najczęściej podręczniki akademickie, po które niekoniecznie każdy hodowca sięgnie.

– Podręczniki prezentują podejście naukowe, a my chciałyśmy stworzyć coś bardziej przystępnego i w formie poradnika ze wskazówkami, co robić w danej sytuacji – mówi Julia Jelińska.

Opiekunka koła naukowego uważa, że ważną cechą e-booka jest to, że zawarte w nim informacje skupiają się na tym, jak można pomóc.

– Opisujemy, co właściciel-hodowca bez wykształcenia weterynaryjnego może zrobić samodzielnie, by pomóc klaczy i jej źrebięciu, zanim na miejsce dojedzie lekarz weterynarii – mówi dr hab. Anna Rapacz-Leonard, prof. UWM. – Na Warmii i Mazurach brakuje stajni, które przyjmują zwierzęta na dozorowany poród, więc hodowcy radzą sobie we własnym zakresie i muszą być przygotowani. Z naszej publikacji już korzystają nie tylko osoby zajmujące się hodowlą koni, ale i lekarze weterynarii, którzy z nami współpracują. To wiedza podana w pigułce.

W e-booku jest dużo grafik i diagramów wyjaśniających różne sytuacje zarówno podczas porodu, jak i przygotowania do niego. Możemy w nim znaleźć także np. kalendarz szczepień.

Koło Naukowe „Rozród koni” aktywnie pracuje nad kolejnymi projektami.

– Obecnie zajmujemy się problemem otyłości u klaczy i jej wpływem na ciążę, poród i przyszłe zdrowie źrebaka. Przygotowujemy na ten temat publikację. Dzięki wsparciu ze Studenckiego Grantu Rektora planujemy zbadać ten problem w praktyce terenowej. Staramy się, by nasze publikacje łączyły wiedzę naukową z tym, co się dzieje w terenie – mówi Julia Jaszczur.

Książka „Ciąża i poród u klaczy. Praktyczny przewodnik dla hodowców” powstała w grudniu 2025. Wysyłana była hodowcom współpracującym z Wydziałem Medycyny Weterynaryjnej UWM. Zaprzyjaźnione stajnie udostępniają ją na swoich stronach rekomendują hodowcom jej lekturę. E-book można pobrać ze strony Wydawnictwa Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego.

Monografia została dofinansowana ze środków ministra nauki i szkolnictwa wyższego w ramach programu „Regionalna inicjatywa doskonałości”.

Anna Wysocka

Tekst ukazał się w lutowym numerze „Wiadomości Uniwersyteckich”, którego tematem przewodnim jest Kortowo. Znajdują się w nim artykuły dotyczące kampusu, prowadzonych w nim badań i inwestycji. W wydaniu możemy znaleźć także odrobinę historii i wspomnieć związanych z kulturotwórczą rolą miasteczka akademickiego. Nie zabrakło także relacji z bieżących uczelnianych wydarzeń. Wydanie dostępne jest na stronie Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego.