19 Listopada 2026

Aktualności


Żartujemy czasami, mówiąc, że dzisiejsi uczniowie podstawówek urodzili się z telefonami w dłoniach. Okazuje się jednak, że jest w tym tylko mała przesada: pierwszego smartfona dzieci dostają w wieku około 8 lat, ale z tego typu urządzeniami obcują od niemowlęctwa. Przesuwanie palcem po ekranie stało się dla wielu ludzi, także bardzo młodych, rutyną. Scrollujemy, bo możemy. A czasem i dlatego, że nie możemy… przestać. Jak to na nas wpływa, tłumaczyła podczas kolejnego wydarzenia z cyklu „Naukowe środy na UWM” dr hab. Beata Krzywosz-Rynkiewicz, prof. UWM z Wydziału Nauk Społecznych.

Na zaproszenie Centrum Marketingu i Mediów, które jest organizatorem serii otwartych wykładów odbywających się pod hasłem „Naukowe środy na UWM”, prof. Beata Krzywosz-Rynkiewicz mówiła o tym, jak dajemy się nabrać na pułapki mediów społecznościowych.

– O godzinie 6 rano aplikacji internetowych używa już 20 proc. dzieci i 40 proc. młodzieży – przytaczała niepokojące dane prof. Krzywosz-Rynkiewicz. – W ciągu dnia z internetu korzysta około 80 proc. nastolatków, a o godz. 23 podłączonych do sieci jest wciąż 50 proc. z nich. Pokolenie dzieci, które zasypiały z pluszowym misiem, bezpowrotnie minęło. Dzisiaj młodzi ludzie zasypiają ze smartfonem.

 

 

Naukowczyni z Wydziału Nauk Społecznych UWM zaznaczyła, że taka sytuacja zmusza specjalistów do stawiania nowych pytań.

– Czy cała wiedza o tym, jak funkcjonują młodzi ludzie i jak się rozwijają, która została zgromadzona w świecie offline, jest jeszcze aktualna? A może powinniśmy ją radykalnie zmodyfikować? – wskazywała wyzwania dla psychologów, przypominając, że przyglądając się funkcjonowaniu młodych ludzi w sieci, można zastanawiać się nad tym, czy inaczej przebiega ich rozwój poznawczy i proces socjalizacji. 

Choć raporty i dane statystyczne są niepokojące, ekspertka przestrzegała przed automatycznym wyciąganiem wniosków z badań dotyczących obecności młodych osób w sieci. Bywa bowiem, że mylimy przyczynę ze skutkiem.

– Nie ma prostej zależności pomiędzy liczbą godzin spędzanych w mediach społecznościowych a zdrowiem psychicznym. W badaniach korelacyjnych widzimy współzależność dotyczącą tego, że osoby, które dużo czasu spędzają w mediach społecznościowych, mają problemy ze zdrowiem psychicznym, ale nie wiemy, czy te kłopoty biorą się właśnie z tego – tłumaczyła prof. Krzywosz-Rynkiewicz, przypominając, że taki sposób spędzania czasu może być równie dobrze wynikiem, a nie powodem problemów w zakresie zdrowia psychicznego. Zaznaczyła jednak: – Każda osoba, której życie zaczyna się podporządkowywać mediom społecznościowym kosztem snu, relacji i codziennych obowiązków, wymaga naszej uwagi.

 

 

O tym, dlaczego nadmierne korzystanie z internetu stanowi największe zagrożenie dla bardzo młodych osób, prof. Beata Krzywosz-Rynkiewicz, mówiła, posługując się metaforą szczególnego rodzaju auta.

– Mózg młodej osoby przypomina pojazd z pedałem gazu, ale bez hamulca – tłumaczyła, dodając, że jest on też łasy na nagrody, ale nie dysponuje odpowiednimi mechanizmami samokontroli, a tymczasem czeka na niego sporo pułapek.

– W książce „Information System and Neuroscience” znajduje się bardzo ciekawy rozdział pt. „Smartphone Pathology, Agency, and Reward Processing”. Przedstawiono w nim badania, które doprowadziły do konkluzji, że regiony mózgu aktywowane przez korzystanie z mediów społecznościowych pokrywają się z tymi samymi regionami, które są zaangażowane przy uzależnieniu od nielegalnych i niebezpiecznych substancji. Oznacza to, że social media działają na nasz mózg w taki sposób sposób, w jaki działają na niego używki – wyjaśniała prof. Krzywosz-Rynkiewicz.

Prof. Beata Krzywosz-Rynkiewicz zaproponowała także namysł nad sygnałami które powinny wzbudzać niepokój w kontekście scrollowania. Zaliczyła do nich m.in. silną potrzebę dostępu do urządzenia, które je umożliwia, wykorzystywanie go w celu regulacji emocji czy zaniedbywanie z tego powodu innych ważnych obowiązków.

 

 

Wśród ciekawych wątków, które poruszyła w swoim wykładzie psycholożka z Wydziału Nauk Społecznych UWM, znalazły się też informacje o dopaminie, która ma m.in. regulować nasz układ krwionośny, prokreację i bardzo wiele innych życiowych funkcji, a z którą wiąże się też kilka mitów.

– Często mówimy o tym, że jest ona cząsteczką szczęścia, ale tak naprawdę jest cząsteczką pożądania. Dopamina została nam dana w prezencie od natury po to, żebyśmy wtedy, kiedy jesteśmy bardzo spragnieni, mieli jeszcze siłę doczołgać się tam, gdzie jest studnia. Dzisiaj mechanizmy neurofizjologiczne funkcjonowania tej substancji zostały zaprzęgnięte do naszego funkcjonowania w mediach społecznościowych – zauważyła prof. Krzywosz-Rynkiewicz.

 

 

Wykład prof. Beaty Krzywosz-Rynkiewicz cieszył się ogromnym zainteresowaniem, chyba jednym z rekordowych w całym cyklu. Chętnych do zaznajomienia się z tematem było więcej niż miejsc w sali. Zaproszenie do udziału w spotkaniu w Bibliotece Uniwersyteckiej przyjęli przede wszystkim uczniowie i nauczyciele szkół średnich oraz studenci, ale nie zabrakło także innych mieszkańców Olsztyna, w tym reprezentantów uniwersytetów trzeciego wieku. Po zakończonej prelekcji przedstawiciele wszystkich tych grup mieli ciekawe pytania do ekspertki. W czasie dyskusji sporo uwagi poświęcono więc m.in. zakazowi używania telefonów w szkołach, mówiono też o zagrożeniach wynikających z korzystania z urządzeń przez bardzo małe dzieci. Prelegentka zalecała dużą dawkę rozsądku i przypominała, że kluczowym elementem w ochronie przed negatywnymi skutkami nadmiernego scrollowania jest wiedza.

– Jak czegoś jesteś świadom, możesz to kontrolować. Jak czegoś nie jesteś świadom, to to kontroluje ciebie – zaznaczyła profesor.

 

 

„Naukowe środy na UWM” mają już swoich stałych uczestników, którzy przyznają, że to ciekawa propozycja i wypatrują informacji o kolejnych spotkaniach. Z tym większą satysfakcją można więc zapowiedzieć kolejny wykład, podczas którego dr Robert Stryiński z Wydziału Biologii i Biotechnologii opowiadać będzie o nietypowych pasażerach na gapę w naszych organizmach, czyli pasożytach. Wszystkich zainteresowanych tym tematem zapraszamy 2 grudnia do Biblioteki Uniwersyteckiej. Spotkanie rozpocznie się w samo południe.

Daria Bruszewska-Przytuła

 

Dr hab. Beata Krzywosz-Rynkiewicz, prof. UWM jest autorką i współautorką licznych publikacji dotyczących psychologii rozwoju, edukacji oraz obywatelstwa młodych ludzi. Jedną z jej najnowszych książek jest publikacja pt. „Młodzi w świecie technologii cyfrowych. Diagnoza zagrożeń i przewodnik po dobrych praktykach dla nauczycieli i wychowawców dzieci i młodszych nastolatków” (Instytut Badań Edukacyjnych – Państwowy Instytut Badawczy, 2025), która jest dostępna w otwartym dostępie.

W październikowym wydaniu „Wiadomości Uniwersyteckich” ukazał się z kolei artykuł na temat nowego międzynarodowego projektu „Social Cohesion, Resilience and Preparedness in Poland & Ukraine (LOCALE)”, w którym prof. Krzywosz-Rynkiewicz uczestniczy wspólnie z innym pracownikami naukowymi Uniwersytetu. Tekst jest dostępny także na stronie UWM.

 

Rodzaj artykułu