Na UWM odbyło się I Międzynarodowe Forum Odporności Społecznej

W środę 28 października w Centrum Konferencyjnym UWM spotkali się przedstawiciele rządu, wojska, nauki, samorządów oraz NATO, by zastanowić się nad tym, jak rozpoznawać zagrożenia, budować świadomość społeczną, wzmacniać współpracę instytucji z obywatelami i przygotować społeczeństwo do działania w sytuacjach kryzysowych. W prelekcjach naukowych, warsztatach i szkoleniach wzięło udział ponad tysiąc uczestników, wśród których byli również goście z zagranicy, reprezentujący aż cztery różne kontynenty. 

Prof. Jerzy Przyborowski, rektor UWM, przekonywał podczas oficjalnego otwarcia, że istnieje duża potrzeba rozmawiania o odporności społecznej.   

– Bardzo się cieszę, że dzisiaj gospodarzem tych rozmów jest Uniwersytet Warmińsko-Mazurski. Serdecznie dziękuję organizatorom I Międzynarodowego Forum Odporności Społecznej, że podjęli inicjatywę zorganizowania tego wydarzenia – mówił rektor. 

– Poczucie bezpieczeństwa jest dla społeczeństwa niezwykle istotne – dodawał Radosław Król, wojewoda warmińsko-mazurski. – Jednak, aby być odpornym, trzeba zdobyć wiedzę, m.in. poprzez szkolenia i symulowanie potencjalnych zagrożeń. Tego nie da się zrobić w jeden dzień, dlatego tak cenne są takie inicjatywy jak to forum – podkreślał wojewoda. 

Słowo do uczestników forum skierował również minister obrony narodowej Władysław Kosiniak-Kamysz, którego w Olsztynie reprezentował Paweł Bejda, sekretarz stanu w MON. 

„Międzynarodowe Forum Odporności Społecznej to bardzo ważna inicjatywa dla bezpieczeństwa Rzeczypospolitej Polskiej oraz wschodniej flanki sojuszu NATO. W obliczu narastających zagrożeń hybrydowych siłę państwa tworzy nie tylko armia, lecz w równej mierze spójność społeczna, zaufanie do instytucji oraz sprawna współpraca administracji rządowej z samorządem. (…) Warmia i Mazury ze względu na swoje strategiczne położenie są dziś naturalnym miejscem debaty o bezpieczeństwie naszej ojczyzny. (…) Dyskusja podjęta w murach Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie realnie wspiera tworzenie skutecznych procedur obronnych. Budowa całościowego systemu obrony powszechnej opiera się zarówno na gotowości polskich sił zbrojnych, jak i na odporności lokalnych wspólnot” – napisał do uczestników wydarzenia Władysław Kosiniak-Kamysz. 

Niebagatelna rola Uniwersytetu

Nie bez powodu gospodarzem I Międzynarodowego Forum Odporności Społecznej był Uniwersytet Warmińsko-Mazurski. Obowiązek prowadzenia rzetelnych badań naukowych, dających podbudowę pod rozwiązania praktyczne oraz edukowanie społeczeństwa spoczywa właśnie na uczelniach wyższych, co podkreślał prof. Jerzy Przyborowski.  

– Do tego, żeby budować naszą odporność, skłoniło nas przede wszystkim to, co spotkało naszych sąsiadów z Ukrainy. Oprócz przygotowania wojskowego czy infrastrukturalnego nie możemy zapominać o tym, żeby pracować nad tym, aby społeczeństwo było świadome takich zjawisk jak propaganda czy dezinformacja. W tej kwestii musimy pamiętać o każdym – od tych najmłodszych, kilkuletnich obywateli, przez dojrzałych, pełniących ważne funkcje, aż po najstarszych. W dobie, w której spływa do nas tak wiele różnych informacji, musimy być odporni na te, które mogą prowokować i wywoływać panikę – podkreślał rektor UWM. 

Do słów prof. Jerzego Przyborowskiego nawiązał również prof. Arkadiusz Żukowski, dyrektor Instytutu Nauk Politycznych. Podkreślił, że wszelkie inicjatywy, w których nauka spotyka się praktyką, są bardzo potrzebne. 

– W dzisiejszych czasach dorobek teoretyczny i analityczny musi być konfrontowany z rzeczywistością. To bardzo cenne, że możemy się dzisiaj spotkać chociażby z pracownikami Akademii Sztuki Wojennej, którzy mogą podzielić się doświadczeniami naukowymi i praktycznymi, i to w wymiarze międzynarodowym – mówił prof. Arkadiusz Żukowski. 

Poproszony o politologiczną ocenę obecnej sytuacji w naszej części Europy, prof. Żukowski wskazywał, że wydarzenia w poszczególnych regionach świata, są konsekwencją światowej polityki. Dlatego też, jego zdaniem, na kwestie bezpieczeństwa należy spoglądać z perspektywy globalnej polityki. 

– Musimy analizować, w jaki sposób i jakimi metodami odbywa się dzisiaj rywalizacja między mocarstwami. To bardzo ważne, abyśmy patrzyli na to nie tylko z perspektywy naszego regionu, ale całej Europy oraz NATO. Współczesny świat jest bardzo dynamiczny – każdy dzień dostarcza nam nowych informacji, dlatego powinniśmy podejmować działania, aby być przygotowanym na różne ewentualności – wyjaśnił prof. Arkadiusz Żukowski i dodał, że rolą wykładowców jest edukowanie w tym zakresie studentów: – Studenci, młodzi ludzie, są naszym największym kapitałem, dlatego powinniśmy dołożyć wszelkich starań, by przygotować ich do życia w tych, moim zdaniem, coraz trudniejszych czasach pod względem politycznym, ekonomicznym i społecznym.  

Żeby wyjść z tarczą, a nie na tarczy  

Jednym z głównych i najważniejszych tematów podczas forum był Narodowy Program Odstraszania i Obrony „Tarcza Wschód”. Jest to zaplanowany przez rząd na lata 2024-2028 projekt wzmocnienia odporności Polski na ataki i wojnę hybrydową. 

– Pieniądze przeznaczone na ten program będą zainwestowane także tutaj, na Warmii i Mazurach, a także wzdłuż całej granicy wschodniej NATO. To są różnego rodzaju inwestycje – naszym celem jest stworzenie systemu infrastruktury obronnej, w tym centrów logistycznych, magazynów, elementów fortyfikacji, schronów czy systemu wykrywania i śledzenia dronów. To wszystko sprawi, że mieszkańcy m.in. tego regionu, Warmii i Mazur, będą mogli czuć się bezpieczni – przypominał podczas swojego wystąpienia Paweł Bejda.  

W części konferencji poświęconej programowi „Tarcza Wschód” wystąpienie eksperckie na temat współczesnych uwarunkowań geopolitycznych bezpieczeństwa Polski i wschodniej flanki NATO wygłosił dr hab. Krzysztof Żęgota, prof. UWM z Instytutu Nauk Politycznych UWM. Przypominał o niełatwym położeniu Polski, która z jednej strony graniczy z Niemcami i państwami bałtyckimi, którzy są naszymi sojusznikami, a z drugiej z Rosją, która swoje międzynarodowe cele zdecydowała się realizować za pomocą agresji. 

– Agresywne działania Rosji nie zawsze muszą być militarne – czasami mogą to być tzw. działania poniżej progu wojny. My jako mieszkańcy województwa warmińsko-mazurskiego powinniśmy być na nie szczególnie odporni – przestrzegał prof. Krzysztof Żęgota.  

Jednym z najbardziej szkodliwych społecznie działań jest rozprzestrzenianie fałszywych informacji. Zdaniem politologa powinniśmy odpowiadać na nie w bardziej zdecydowany sposób, ale, żeby to robić, niezbędna jest umiejętność rozróżniania informacji fałszywych od prawdziwych. 

– Rosja zatrudnia ludzi, których zadaniem jest rozprzestrzenianie fake newsów. Powinniśmy być bardziej aktywni i adresować do Rosjan i społeczności rosyjskojęzycznej w regionach poradzieckich nasz punkt widzenia. W moim przekonaniu mamy w tym obszarze wiele do zrobienia – musimy pokazać, że potrafimy odpowiedzieć i nie boimy się takich wyzwań – przekonywał politolog, który o tym, że nauka może być pogromcą dezinformacji, przekonywał także w wywiadzie dla „Wiadomości Uniwersyteckich”. 

Warto również odnotować, że podczas I Międzynarodowego Forum Odporności Społecznej zainaugurowano polską wersję językową kursu e-learningowego NATO, dotyczącego odporności społecznej. Osobą odpowiedzialną za jego opracowanie był dr hab. Piotr Gawliczek, prof. UWM z Filii UWM w Ełku i dyrektor NATO DEEP e-Academy, której misją jest edukowanie w dziedzinie bezpieczeństwa i obronności za pomocą nowoczesnych metod edukacyjnych. Wspomniany kurs został przygotowany we współpracy z Fundacją Instytut Badań i Edukacji Społecznej (IBIES). 

– To uporządkowane, angażujące i interaktywne ścieżki, przeznaczone dla szerokiego grona odbiorców – od personelu wojskowego, poprzez pracowników administracji publicznej do osób cywilnych – wyjaśniał prof. Piotr Gawliczek. 

Szacowany czas ukończenia kursu to 18 godzin, znajduje się w nim prawie 200 grafik, diagramów i ilustracji, ponad 100 interaktywnych elementów edukacyjnych i ponad 35 studiów przypadków. 

Wkrótce premierę będzie miał również kurs poświęcony cyberbezpieczeństwu, który powstał dzięki współpracy Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w ramach sojuszu Uniwersytetów Europejskich ChallengeEU. Prof. Piotr Gawliczek zapowiedział go w wywiadzie dla mediów uniwersyteckich, w którym także podkreślał potrzebę edukacji i wypracowywania odpowiednich nawyków w kontekście bezpieczeństwa. 

I Międzynarodowe Forum Odporności Społecznej zorganizowali: Fundacja Instytut Badań i Edukacji Społecznej, NATO DEEP e-Academy, Akademia Sztuki Wojennej, Uniwersytet Warmińsko-Mazurski oraz program „Tarcza Wschód”. 

Dodajmy, że dzięki projektowi Akademia_CYBER.MIL., do którego zakwalifikował się UWM, osoby, które chcą rozwijać swoje kompetencje w zakresie informatyki i cyberbezpieczeństwa, mogą wziąć udział w cyklu szkoleń realizowanych przy wsparciu MON.

Marta Wiśniewska