Nauka wszędzie i dla każdego. Kortosfera działa od trzech lat

31 sierpnia 2023 roku uroczysta gala oficjalnie zainaugurowała działalność Kortosfery, a dzień później uniwersyteckie centrum popularyzacji nauki zostało otwarte dla zwiedzających. Minęły już więc trzy lata funkcjonowania miejsca ściśle powiązanego z działalnością edukacyjną Uniwersytetu i będącego częścią systemu społeczno-gospodarczego regionu.  

O działalności Centrum Popularyzacji Nauki i Innowacji „Kortosfera” media Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego informują na bieżąco. Nic nie stoi jednak na przeszkodzie, by przy okazji trzeciej rocznicy powstania podsumować najważniejsze wydarzenia minionych dwunastu miesięcy i powiedzieć parę słów o przyszłości. 

Podnosić poprzeczkę

Mateusz Pikuliński, dyrektor Kortosfery, zapytany o to, co zmieniło się względem poprzednich lat, wskazał przede wszystkim na coraz większą rozpoznawalność centrum.  

– Gdybym miał odpowiedzieć pół żartem, pół serio, to w zasadzie nie mamy już czasu na nic (śmiech). Dzieje się u nas bardzo dużo, realizujemy mnóstwo różnych projektów, które się na siebie nakładają, w ciągu ostatnich dwunastu miesięcy sprzedaliśmy około 150 tys. biletów, co niemal trzykrotnie przekracza zaplanowane wartości. Z pewnością jest to efekt naszej obecności na rozmaitych wydarzeniach zarówno w regionie, jak i w Polsce. Udało nam się zbudować ogólnopolską rozpoznawalność – bardzo często na drugim końcu Polski słyszymy, że ktoś wie, co to jest Kortosfera, że w niej był lub się do niej wybiera. Bardzo się z tego cieszę, bo zależało nam na tym, aby ludzie w całej Polsce wiedzieli, że Uniwersytet Warmińsko-Mazurski posiada Centrum Popularyzacji Nauki i Innowacji, a co za tym idzie, że uczelnia jest w stanie zaprezentować w każdym miejscu w kraju to, co robi na co dzień – mówił Mateusz Pikuliński w rozmowie z mediami Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego. 

Na co dzień odwiedzający Kortosferę mogą oglądać 140 eksponatów zaaranżowanych w pięć działów tematycznych: „Podziemne królestwo”, „Sieję, więc jestem”, „Człowiek – istota jedząca”, Laboratorium Wysokich Energii, „Jak wyżywić przyszłość” oraz „Młodzi odkrywcy kosmosu”. Z kolei w laboratoriach i pracowni mikroskopowej można sprawdzić się w roli chemika, mikrobiologa i technologa żywności. 

Integralną częścią działalności Centrum Popularyzacji Nauki i Innowacji UWM jest organizowanie wydarzeń promujących naukę oraz obecność m.in. w szkołach województwa warmińsko-mazurskiego, na trasie „Lata z Radiem i Telewizją Polską” czy Olsztyn Green Festivalu, a więc ogólnopolskich wydarzeniach, w których biorą udział tysiące ludzi, chcących poddać się rozrywce i ciekawie spędzić czas. 

– Jestem dumny z mojego zespołu, który za każdym razem podnosi poprzeczkę i przy każdym wydarzeniu wykazuje się pełnym profesjonalizmem. Jestem również bardzo zadowolony ze współpracy z wydziałami Uniwersytetu – to dzięki niej możemy organizować takie wydarzenia jak Olsztyńskie Dni Nauki i Sztuki czy Olsztyn LOVE Nauka. Wymaga to wielu kompromisów, co nie jest łatwe, ale to, że nam się to udaje, sprawia, że możemy zaoferować coś unikatowego – przekonywał dyrektor Kortosfery i wspominał o jeszcze innych wyjątkowych wizytach. 

– W ostatnich dwunastu miesiącach udało nam się również zrealizować plany odwiedzenia szpitali i domów dziecka. Wymagały one ode mnie i od mojego zespołu całkowicie innego podejścia, bo nie wiedzieliśmy do końca, co nas tam spotka. Odwiedzaliśmy m.in. oddziały onkologiczne, co pokazuje, że rozmawiać o nauce i popularyzować ją można właściwie w każdym miejscu. Było to dla nas bardzo budujące i satysfakcjonujące – podkreślił Mateusz Pikuliński. 

Na początku czerwca bieżącego roku Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego podpisało aneks do umowy dotyczącej realizacji projektu „Po wiedzę z Kortosferą – popularyzujemy naukę”, dzięki któremu jego wartość wzrosła z niecałych 2 mln zł do 9,5 mln zł. Jak zaznaczył Mateusz Pikuliński, dzięki tym dodatkowym środkom możliwa będzie nie tylko kontynuacja podjętych już działań, ale także ich udoskonalenie. 

– W przyszłym roku odbędzie się jubileuszowa, 25. edycja Olsztyńskich Dni Nauki i Sztuki, która zasługuje na organizację z przytupem. Dzięki tym pieniądzom będziemy mogli to zrobić i bardzo się z tego cieszymy. Poza tym są to wydarzenia, o których już rozmawialiśmy, czyli „Słońce rządzi wszystkim”, Olsztyn LOVE Nauka, wyjazdy do szkół wykluczonych komunikacyjnie czy działania związane z nauką obywatelską. Poza tym umożliwia nam to uzupełnianie sprzętu laboratoryjnego – odczynników, pipet i innych potrzebnych materiałów, które zużywają się w codziennej pracy – wyliczał Mateusz Pikuliński.

Swoimi środkami Kortosferę wspiera również Ministerstwo Edukacji Narodowej. W ramach programu „Odkrywcy” dofinansowało autorski projekt centrum pt. „SEED – zasiej ciekawość”, w ramach którego zrealizowano mobilną wystawę edukacyjną „Twoje ciało, twoja planeta, twoja wiedza”, dziesięć wyjazdów edukacyjnych do szkół, otwarte wydarzenie popularyzujące naukę, które odbyło się w Galerii Warmińskiej w Olsztynie oraz plenerową wystawę o polskich naukowcach i wynalazcach pt. „Wielka Nauka Made in Poland”, którą można oglądać przed budynkiem Kortosfery, w bliskim sąsiedztwie Wydziału Humanistycznego oraz Centrum Konferencyjnego UWM. 1 czerwca br. MEN przyznało środki (prawie 500 tys. zł) na kontynuację projektu, który nosi nazwę „SEED 2.0 – zasiej ciekawość, rozwijaj kompetencje”. Zakłada on m.in. wyposażenie szkół w zestawy eksperymentalne i materiały dydaktyczne oraz konkurs edukacyjny dla uczniów szkół ponadpodstawowych. 

Odważnie w przyszłość

Rozpoczyna się właśnie nowy rok szkolny, a za miesiąc zainaugurowany zostanie kolejny rok akademicki. Kortosfera towarzyszy uczniom i ich rodzicom oraz studentom w codziennej nauce. Dynamiczne zmiany w edukacji oraz rozwój nowych technologii wymuszają znajdowanie nowych, bardziej efektywnych sposobów docierania do uczniów. Dlatego też centrum oferuje przyswajanie treści poprzez praktykę i samodzielne poszukiwanie odpowiedzi. Nauce w Kortosferze towarzyszą nowoczesne metody nauczania i techniki multimedialne, a także pełni pasji edukatorzy, którzy zarażają entuzjazmem do zdobywania wiedzy. 

– Na początek każdego nowego roku szkolnego przygotowujemy nowe oferty laboratoryjne. Będzie można dowiedzieć się m.in., czy w sokach jest tyle samo cukru, co w owocach, czy produkty zbożowe są mniej wartościowe od mięsa lub czy warto jeść żelki. Staramy się zwiększać świadomość dotyczącą tego, co zjadamy. Poznamy również supermoce organizmów żywych, a także dowiemy się, dlaczego zmienia się kolor krwi. Ta oferta jest przygotowywana od wielu miesięcy i gdy testowaliśmy ją w laboratoriach, to wypadała znakomicie, więc zapraszam do nas wszystkich bardzo serdecznie – mówił Mateusz Pikuliński. 

Od września będzie kontynuowana również Akademia Kortosfery, czyli cykliczne zajęcia dla dwóch grup wiekowych (8-11 i 12-18 lat), podczas których uczestnicy pod okiem doświadczonych laborantów korzystają z profesjonalnego sprzętu laboratoryjnego oraz wykorzystują zaawansowane odczynniki chemiczne. Szczegółowe informacje na temat oferty edukacyjnej Kortosfery można znaleźć na >>> stronie internetowej. 

Centrum popularyzacji nauki i innowacji Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego poprzez swoje nowatorskie działania jest inspiracją również dla innych instytucji oraz osób zajmujących się nauką. Warto przypomnieć, że w październiku 2025 roku na UWM odbyła się konferencja Stowarzyszenia Społeczeństwo i Nauka SPIN, którego prezesem jest Mateusz Pikuliński. Wydarzenie, którego gospodarzem była Kortosfera, poświęcone było debacie na temat tego, jak w dzisiejszych czasach budować zaufanie do nauki, naukowców i metod kształcenia. 

A już w dniach 12-13 września Centrum Popularyzacji Nauki i Innowacji „Kortosfera” wraz Katedrą Mleczarstwa i Zarządzania Jakością UWM zapraszają na 11.Ogólnopolskie Święto Sera. Kortowo ponownie stanie się miejscem, w którym smak spotyka się z nauką, a o mleku, serach i twarogach można nie tylko posłuchać, ale także spróbować ich, dotknąć technologii i samemu poeksperymentować. 

Marta Wiśniewska

Zdjęcie główne: Katarzyna Wróblewska