Uniwersytet to ludzie. Święto UWM przypomina o sile odpowiedzialności

Wychodząc od historii Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego, której początek zaczął się pisać wraz z połączeniem trzech olsztyńskich instytucji szkolnictwa wyższego i nauki, rektor UWM podkreślił potrzebę naśladowania działań osób, które wykazały się determinacją i dalekosiężną wizją wyrastającą z potrzeby kierowania się korzyściami społecznymi. To one, jak zaznaczył prof. Jerzy Przyborowski, sprawiły, że mamy dziś liczący się w kraju i na arenie międzynarodowej klasyczny i niezwykły Uniwersytet stanowiący niekwestionowany kapitał terytorialny regionu.

Wspólnota ludzi, idei i wartości

– Na początku było 12 wydziałów, które czerpały z dziedzictwa i doświadczenia dotychczas prowadzonej działalności dydaktycznej i naukowej. Ich dalszy rozwój byłby bardzo ograniczony, gdyby nie ten – jak to dzisiaj moglibyśmy powiedzieć – swoisty „upgrade”. Trzeba też mocno podkreślić, że kilka nieobecnych wcześniej w Olsztynie obszarów edukacji i nauki nie zaistniałoby w olsztyńskim środowisku, gdyby nie było Uniwersytetu – przypomniał rektor, wspominając o Wydziale Prawa i Administracji oraz o Wydziale Lekarskim, którego pojawienie się w strukturze Uniwersytetu stanowiło punkt przełomowy w rozwoju uczelni.

– Powstanie na Uniwersytecie kierunku lekarskiego było jednym z największych osiągnięć naszej Alma Mater w jej historii oraz wielkim dobrodziejstwem dla Olsztyna i regionu – zaznaczył prof. Jerzy Przyborowski.

W swoim przemówieniu rektor wracał do chwil, kiedy kształtowała się idea Uniwersytetu. Podkreślał, że powołanie nowej uczelni to wynik współpracy oraz zaangażowania, które nie było napędzane chęcią osiągnięcia osobistych korzyści.

– Uniwersytet nie wziął się znikąd. Tak jak wcześniej podkreślałem, starania wielu osób oraz ciężka praca i determinacja, a przede wszystkim wysiłek całej społeczności akademickiej sprawiły, że mamy dzisiaj do czynienia nie tylko z największą instytucją naukową w tej części Polski, ale nade wszystko wspólnotą ludzi, idei i wartości, która ma realny wpływ na życie mieszkańców Olsztyna oraz Warmii Mazur i Powiśla – zaznaczył prof. Jerzy Przyborowski. – Bez dalszego wysiłku, bez rzetelnej i uczciwej pracy nie tylko środowiska naukowego, ale przede wszystkim wspólnoty myśli i działania polityków, władz samorządowych i lokalnych władz rządowych, nie będziemy mogli skutecznie pomnażać naszego potencjału. Potrzebujemy odważnych decyzji i determinacji w ich realizacji, nawet jeśli mogą one być obciążone ryzykiem. Dziękuję wszystkim osobom, które podejmowały takie decyzje w przeszłości i wcielały je w życie, oraz wszystkim tym, którzy pomagali, a wręcz czynnie uczestniczyli w rozwoju naszej Alma Mater.

Wyzwanie: konsolidacja

UWM od 27 lat stanowi dowód tego, że z sukcesem można łączyć to, co różne, ale nie oznacza to, że i uczelni, i regionu nie czekają kolejne wyzwania. Jednym z nich jest budowa nowoczesnego wysokospecjalistycznego szpitala w oparciu o – tu słowo-klucz dla tegorocznego wystąpienia rektora – konsolidację olsztyńskich podmiotów medycznych. Przypomnijmy, że list intencyjny w tej sprawie został podpisany niemal rok temu.

– Mam świadomość, że nie jest to łatwe, ale jeśli mógł powstać Uniwersytet na bazie konsensusu i konsolidacji, to tak samo może powstać jeden ultranowoczesny podmiot, który będzie mógł zapewnić mieszkańcom regionu i Olsztyna świadczenie usług medycznych na najwyższym, światowym poziomie w perspektywie kolejnych dziesięcioleci, a jednocześnie zapewnić przyszłym lekarzom najlepsze warunki kształcenia dyplomowego i podyplomowego – mówił rektor, podkreślając, że myśląc o przyszłości, należy myśleć dekady do przodu. – Trzeba zadać pytanie i odpowiedzieć na nie, czy bez konsolidacji racjonalizującej tak zwany rynek medyczny, bez akademickiej medycyny, bez budowy od podstaw nowoczesnego obiektu, sprostamy szybko rosnącym potrzebom w tej właśnie perspektywie.

W swoim wystąpieniu prof. Jerzy Przyborowski zachęcał do tego, by inspirację w myśleniu o przyszłości czerpać nie tylko od tych, którym zawdzięczamy powstanie Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego, ale i od tych, którzy swoimi życiowymi wyborami udowadniali, że warto pokładać nadzieje w nauce. To dlatego w przemówieniu rektora pojawiła się postać Stanisława Staszica, patrona roku 2026. Życiowe motto tego wybitnego działacza i publicysty oświeceniowego zamykało się w trzech słowach: „być narodowi użytecznym”, co – zdaniem prof. Jerzego Przyborowskiego – stanowić powinno drogowskaz dla wszystkich, którzy chcą, by uniwersytety stanowiły przestrzeń odpowiedzialności za przyszłość kolejnych pokoleń.

– Wspieranie nauki nie powinno być odbierane jako koszt, lecz właściwie wykorzystana i strategiczna inwestycja, która realnie wpływa na przyszłość państwa, innowacje, ale także kapitał społeczny, który buduje siłę i odporność naszego narodu – zaznaczył rektor UWM. I przypomniał: – Inicjatywa „3 proc. PKB dla nauki, 100 proc. dla Polski” popierana przez Konferencję Rektorów Akademickich Szkół Polskich oraz prezydium Polskiej Akademii Nauk, zwraca uwagę na potrzebę budowania stabilnego i przewidywalnego systemu finansowania nauki oraz szkolnictwa wyższego, na czym skorzysta każdy obywatel.

Myśleć dalekosiężnie

Święto Uniwersytetu było dla prof. Jerzego Przyborowskiego okazją do tego, by podzielić się z uczestnikami wydarzenia nie tylko najważniejszymi osiągnięciami społeczności akademickiej, ale także przypomnieć o działaniach podejmowanych z myślą o dalszym rozwoju.

Była więc mowa m.in. o wysokich pozycjach osiąganych przez UWM w międzynarodowych rankingach, a także o opracowanych strategiach. Dokumenty, które w najbliższych latach będą wyznaczały cele UWM, to m.in. Strategia współpracy Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie z otoczeniem społeczno-gospodarczym oraz Strategia rozwoju Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie na lata 2026-2030. Warto zaznaczyć, że drugi z dokumentów uwzględnia aktualne trendy w szkolnictwie wyższym i nauce, wśród których znalazły się m.in. uczenie się przez doświadczenie (znajdujące swoją realizację w rozwoju studiów dualnych, a także systemu praktyk i projektów branżowych czy budowaniu portfolio kompetencji studentów) czy potrzeba prowadzenia hybrydowych i elastycznych modeli kształcenia, także z myślą o kształceniu przez całe życie (stąd planowany rozwój kursów zdalnych i hybrydowych programów studiów oraz rozwój oferty dla osób pracujących). W nowej strategii sporo uwagi poświęcono też cyfryzacji i sztucznej inteligencji, budowaniu międzynarodowego środowiska akademickiego poprzez rozwój kształcenia anglojęzycznego połączonego z podwójnymi dyplomami, zwiększaniu roli profesorów wizytujących czy wykorzystanie potencjału sojuszu ChallengeEU, którego członkiem jest UWM. 

W przemówieniu rektora znalazła się też informacja o trwających i planowanych inwestycjach, wśród których na szczególną uwagę zasługują m.in. remont budynku Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa oraz warta 73 miliony złotych budowa Centrum Badawczego Klinicznych Nauk Weterynaryjnych.

Prof. Jerzy Przyborowski opowiedział zebranym także o planach dotyczących drugiego z wydziałów Collegium Medicum. Szkoła Zdrowia Publicznego nie tylko ma zmienić nazwę, przekształcając się w Wydział Nauk o Zdrowiu, ale też zyskać nową siedzibę, przenosząc się do budynku odkupionego od PAN.

Dzięki środkom z KPO Uniwersytet realizuje projekt polegający na wyposażeniu i dostosowaniu obiektów dydaktycznych do zwiększenia limitu przyjęć na studia medyczne. UWM skorzystał także z programu KPO, by rozwijać infrastrukturę cyfrową i podnieść szeroko rozumiane bezpieczeństwo uczelni.

Prawda, odpowiedzialność i odwaga

Na zakończenie swojego przemówienia prof. Jerzy Przyborowski zwrócił się z przesłaniem do osób uczestniczących w spotkaniu.

– Poprawa infrastruktury badawczej i dydaktycznej jest bardzo ważna, ale – jak wielokrotnie podkreślaliśmy – Uniwersytet tworzą ludzie – zaznaczył rektor UWM. – Żyjemy w czasach, w których coraz śmielej stawia się żądania, a unika się odpowiedzialności. Tymczasem korzystanie z przynależnych praw i wolności wiąże się z odpowiedzialnością, w tym z odpowiedzialnością za drugiego człowieka, za losy społeczności, za otaczające nas środowisko. Jeden z najwybitniejszych myślicieli XX wieku, Karl Jaspers, pisał: „Uniwersytet istnieje po to, by poprzez naukę i nauczanie poszukiwać prawdy”. Wartości w Uniwersytecie winny przejawiać się w codziennych działaniach członków wspólnoty akademickiej: w rzetelnej pracy naukowo-dydaktycznej, w szacunku dla odmiennych poglądów, gotowości do dialogu i w odpowiedzialności. To one sprawiają, że Uniwersytet jest czymś więcej niż miejscem zdobywania kwalifikacji. Dziś, gdy świat zmienia się szybciej niż kiedykolwiek wcześniej, naszą rolą jest ponadto kształtowanie postaw obywatelskich, uwrażliwianie na drugiego człowieka, budowanie zdolności podejmowania odpowiedzialnych decyzji, budowanie szeroko rozumianej odporności. Niech Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie pozostaje miejscem, w którym: wiedza spotyka się z odwagą, tradycja z nowoczesnością, a nauka z odpowiedzialnością.

Święto Uniwersytetu stanowi okazję do tego, by celebrować sukcesy społeczności akademickiej. W tak wyjątkowych warunkach gratulacje i dyplomy przyjmują zarówno ci, którzy zdobyli resortowe odznaczenia oraz stypendia ministra, jak i ci, którzy w ostatnich miesiącach otrzymali tytuły profesorskie. Tego dnia odbywa się też uroczysta promocja doktorów habilitowanych oraz doktorów, którzy w obecności wszystkich gości składają przyrzeczenie, obiecując służyć prawdzie na zwycięstwo, ludzkości na pożytek, a ojczyźnie na chwałę.

W imieniu doktorów i doktorów habilitowanych głos zabrał dr hab. Rakesh Jalali z Wydziału Lekarskiego.

– Habilitacja to jednostka chorobowa o przebiegu przewlekłym. Charakteryzuje się triadą objawów: permanentną deprywacją snu, ostrą niewydolnością czasu wolnego oraz patologicznym odruchem bezwarunkowym, polegającym na kompulsywnym pisaniu wniosków grantowych, projektów oraz publikacji. Idąc dalej, w przypadku zaostrzenia tej akademickiej dolegliwości, jedynym skutecznym leczeniem objawowym, są potężne dawki kofeiny. Co ważne, badania epidemiologiczne pokazują, że w trudnym procesie kluczowa jest terapia zespołowa, a bez nieocenionego wsparcia, cierpliwości i lojalności naszych współpracowników, asystentów, laborantów, ten naukowy maraton byłby niemożliwy do ukończenia. Badania kliniczne w naszej grupie wykazały również podniesiony poziom kortyzolu wtedy, kiedy mówimy o recenzencie, a konsylium złożone z naszych rodzin wielokrotnie sugerowało natychmiastową hospitalizację lub przynajmniej urlop. Na szczęście medycyna oparta na faktach oraz dzisiejsza uroczystość dowodzą, że jest to stan odwracalny. Dzisiejszy dyplom to certyfikat pełnego uzdrowienia i powrotu do dobrostanu psychofizycznego – mówił żartobliwie prodziekan Wydziału Lekarskiego, który w ostatnich miesiącach uzyskał stopień doktora habilitowanego. Całkiem już poważnie dziękował z kolei wszystkim osobom, które na różne sposoby wspierały badaczy w ich drodze do kolejnych naukowych stopni.

UWM: duma regionu

Jubileusze służą czynieniu podsumowań i snuciu planów na przyszłość. Dla tych, którzy kibicują Uniwersytetowi, tegoroczne święto było też okazją do przekazania gratulacji i… zachęt, by nie spoczywać na laurach. Bo, o czym przypominano wielokrotnie, UWM to nie tylko instytucja kształcąca kolejne pokolenia absolwentów, ale także koło zamachowe dla rozwoju regionu.

Kilka ciepłych słów do społeczności UWM skierował w swoim liście Włodzimierz Czarzasty, marszałek Sejmu.

„W historii waszej Alma Mater można dostrzec coś więcej niż tylko dorobek naukowy. Zapisana jest w niej opowieść o wspólnocie ludzi, którzy uwierzyli, że wiedza ma głęboki sens, gdy służy człowiekowi, jego godności i dobru wspólnemu” – podkreślił marszałek. – „Mury tej cenionej olsztyńskiej uczelni opuściło wiele wybitnych absolwentek i absolwentów, którzy swoją pracą, a także społecznym zaangażowaniem dają świadectwo dobrego wykształcenia oraz przywiązania do akademickich wartości. To bardzo ważne, bowiem współczesny świat, podążający drogą technologicznego rozwoju, potrzebuje etycznych wskazań skierowanych na dobro ogółu. Całej uniwersyteckiej społeczności składam najserdeczniejsze życzenia dalszej satysfakcji z podejmowanych działań, wierząc głęboko, że UWM pozostanie centrum wolnej myśli i dialogu, a kolejne lata będą sprzyjały jego pomyślnemu rozwojowi”. 

Andrzej Szeptycki, podsekretarz stanu w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego, zabierając głos, zwrócił uwagę, że 27 lat to moment osiągnięcia pełnego potencjału i początek najlepszego okresu, który staje się udziałem nie tylko ludzi, ale także instytucji, jaką jest Uniwersytet. Następnie odczytał słowa przekazane przez dr. inż. Marcina Kulaska, ministra nauki i szkolnictwa wyższego, absolwenta UWM.

„Cieszę się, że uczelnia, która powstała z połączenia ośrodków akademickich o bogatych i różnorodnych tradycjach akademickich od lat konsekwentnie realizuje misję kształcenia, prowadzenia badań naukowych oraz służby na rzecz społecznego i gospodarczego rozwoju regionu. Niezaprzeczalnym atutem Uniwersytetu jest bogata oferta dydaktyczna, obejmująca różne ścieżki i kierunki kształcenia – od medycznych i przyrodniczych, po inżynieryjne, społeczne czy humanistyczne” – napisał w swoim liście szef resortu nauki. I dodał: – „Na szczególną uwagę zasługuje również stałe podnoszenie jakości i działalności naukowej Uniwersytetu, widoczne w realizacji ambitnych projektów badawczych i zacieśnianiu współpracy międzynarodowej. Jestem przekonany, że wzorowa organizacja, aktywność badawcza i dydaktyczna oraz wysoko wykwalifikowana kadra to atuty, decydujące o prestiżu UWM, znaczącej roli, jaką pełni w regionie, a także o wkładzie, jaki wnosi do rozwoju nauki i szkolnictwa wyższego w Polsce”.

List ministra Miłosza Motyki odczytała Monika Szczepkowska. Szef resortu energii zaznaczył, że Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie od lat pozostaje jednym z najważniejszych ośrodków akademickich północno-wschodniej Polski, łącząc tradycję kształcenia z nowoczesnym podejściem do nauki, badań i współpracy z otoczeniem społeczno-gospodarczym.

„Współczesne uczelnie odgrywają kluczową rolę nie tylko w kształceniu kolejnych pokoleń, ale także w budowaniu innowacyjnej gospodarki, wspieraniu rozwoju technologii i odpowiadaniu na wyzwania. Dotyczy to szczególnie obszarów ważnych z perspektywy bezpieczeństwa energetycznego, transformacji, ochrony środowiska oraz rozwoju regionalnego” – podkreślał minister Motyka.

Gustaw Marek Brzezin, senator RP, który zabrał głos w imieniu parlamentarzystów, przypominał, że jubileusz UWM jest świętem nie tylko społeczności akademickiej, ale także miasta i regionu Warmii, Mazur i Powiśla.

– Dziękujemy za to, że Uniwersytet znajduje się w centrum nauki i dydaktyki, ale także w centrum gospodarki, przez co przyczynia się do dynamicznego rozwoju województwa warmińsko-mazurskiego. To bardzo ważne, że Uniwersytet po 27 latach zdaje swój egzamin, m.in. z konsolidacji, o której wspominał pan rektor – mówił senator.

Gustaw Marek Brzezin odniósł się również do słów prof. Jerzego Przyborowskiego, który w swoim przemówieniu przypominał o potrzebie podjęcia konkretnych działań na rzecz utworzenia nowego szpitala klinicznego: – Po blisko 30 latach czas na nowe otwarcie. Teraz trzeba zadać sobie pytanie o przyszłość i decyzje, jakie mają zapaść. Słowo konsolidacja śmiało można zamienić na słowo inwestycja – jeśli postawimy pytanie o to, czy inwestować, to jednoznaczna odpowiedź brzmi: inwestować. Nasz region powinien wyciągnąć skonsolidowaną rękę po to, aby wykorzystać środki centralne, by w Olsztynie mógł powstać szpital kliniczny. Myślę, że jest to zadanie, które dziś wybrzmiało bardzo mocno. Stanowi ono wyzwanie dla decydentów i konieczność udzielenia odpowiedzi. Trzeba podnieść rzuconą rękawicę i pracować na rzecz rozwoju Uniwersytetu, regionu oraz zabezpieczenia zdrowia mieszkańców i tych, którzy nas licznie odwiedzają.

– Liczba lat to w życiu człowieka miara dojrzałości, a w życiu instytucji historia, która ukształtowała fundamenty, na których dziś stoimy. Nasza uczelnia zmieniła się wraz z Polską i całym światem. Powstała niemal dokładnie na przełomie XX i XXI wieku i przez następnych 27 lat przechodziła przez różne wyzwania, zawsze pozostając wierna swoim podstawowym wartościom: wolności akademickiej, rzetelności naukowej i otwartości na drugiego człowieka – mówił z kolei Zbigniew Szczypiński, wicewojewoda warmińsko-mazurski w imieniu władz województwa. – Święto Uniwersytetu to nie tylko czas spojrzenia w przeszłość, ale także świadomość, że w życiu uczelni otwiera się nowa karta. Jej wiodącym celem będą zapewne dalszy rozwój badań naukowych na najwyższym światowym poziomie oraz budowanie międzynarodowej reputacji. Minione lata przyniosły wiele sukcesów, a to obliguje, by nie zwalniać tempa. Przed państwem nowe wyzwania, innowacyjne projekty naukowe i dążenie do jeszcze lepszej jakości kształcenia.

Kapitał na miarę XXI wieku

– Uniwersytet od lat kształtuje charakter naszego miasta, przyciąga ludzi ciekawych świata, odważnych, kreatywnych, gotowych zadawać pytania i szukać na nie odpowiedzi. To właśnie dzięki nim Olsztyn staje się miejscem otwartym, ambitnym i pełnym energii. Mam jednak wrażenie, że zbyt często patrzymy na siebie przez pryzmat tego, czego nam jeszcze brakuje, zbyt często skupiamy się na tym, co trzeba nadrobić, do czego dorosnąć albo kogo gonić. Wciąż porównujemy się do tych większych – większych ośrodków akademickich czy miast. A może nie tędy droga? Może nadszedł moment, by przestać nieustannie oglądać się na innych i zacząć jeszcze mocniej wierzyć w siebie. Uniwersytet Warmińsko-Mazurski jest cenioną uczelnią, uznanym ośrodkiem naukowym i akademickim. Olsztyn jest miastem, która przyciąga jakością życia, naturą, kulturą i coraz większym potencjałem rozwoju. Nie musimy nikogo kopiować i nie musimy być czyjąś wersją – podkreślał z kolei Robert Szewczyk, prezydent Olsztyna. – Patrząc dziś na społeczność UWM, widzę ten największy skarb – ludzi z pasją, talentem i odwagą myślenia, a z takimi ludźmi możemy osiągnąć wszystko. Jest jeszcze jedna rzecz, o której mówimy niezwykle rzadko, a mianowicie o naszej europejskości: Europa to przede wszystkim wspólnota wartości, idei i wolnej myśli. To przestrzeń dialogu, współpracy i poszukiwania prawdy, dlatego jako prezydent Olsztyna naszą europejskość utożsamiam z UWM – to właśnie tutaj tworzy się Europa XXI wieku.

Daria Bruszewska-Przytuła, Marta Wiśniewska

W czasie uroczystości za wzorowe, wyjątkowo sumienne wykonywanie obowiązków wynikających z pracy zawodowej odznaczeni zostali...

 Medalem Złotym za Długoletnią Służbę:

1. mgr Teresa Jagielska
2. prof. Andrzej Matraś

Medalem Komisji Edukacji Narodowej:

1. dr Elżbieta Ejdys
2. prof. Krzysztof Jankowski
3. prof. Adam Lecko
4. prof. Bogdan Lewczuk
5. prof. Cezary Purwin
6. dr Danuta Radziszewska-Szczepaniak
7. mgr Maria Siemionek

Decyzją Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego stypendiami za znaczące osiągnięcia w roku akademickim 2025/2026 nagrodzeni zostali:

1. Marta Maria Kogut
2. Sylwia Omieczyńska
3. Katarzyna Woźniak
4. Wojciech Cylka
5. Mikołaj Mirecki

Przed uroczystym posiedzeniem Senatu UWM w Centrum Konferencyjnym przedstawiciele Uniwersytetu złożyli kwiaty pod tablicą upamiętniającą tragiczne wydarzenia z II wojny światowej, które rozegrały się na terenie Kortowa, gdzie znajdował się wówczas szpital psychiatryczny.