Przedstawieciele sojuszu ChallengeEU wzięli udział w szkole letniej na UWM

Dla tych, którzy zaliczyli wszystkie przedmioty lub obronili prace dyplomowe na pierwszym stopniu studiów, wakacje akademickie są długie. Czas ten można spożytkować na wiele sposobów (odpoczynek, podróże, praca), a jednym z nich może być udział w szkole letniej, czyli krótkoterminowym programie edukacyjnym, łączącym zajęcia dydaktyczne z warsztatami, pracą projektową, wyjazdami terenowymi oraz integracją i poznawaniem lokalnej kultury. 

W poszukiwaniu śladów w krajobrazie

Pracownicy Katedry Architektury Krajobrazu UWM zaproponowali studentom uczelni zrzeszonych w sojuszu ChallengeEU spojrzenie na krajobraz rozumiany jako palimpsest kształtowany przez historię, naturę i działalność człowieka. Uczestnicy mogli rozwinąć swoje umiejętności w zakresie identyfikowania, interpretowania i ochrony kulturowych, przyrodniczych oraz estetycznych elementów wpisanych w środowisko. Program szkoły letniej został zaplanowany tak, żeby odpowiadał współczesnym wyzwaniom, do których należą m.in. zmiany klimatu, homogenizacja przestrzeni oraz zanik tradycyjnych form osadnictwa. 

– Mam w sobie bardzo dużo pozytywnych emocji, ponieważ studenci, którzy brali udział w szkole letniej, są bardzo kreatywni i dużo wnieśli do naszych zajęć – mówiła podczas oficjalnego podsumowania wydarzenia dr hab. Agnieszka Jaszczak, prof. UWM, kierowniczka Katedry Architektury Krajobrazu UWM. I dodała: – Wspaniali są również nasi koledzy z LBTU, którzy pomagali nam w prowadzeniu zajęć. To był bardzo intensywny czas – odwiedziliśmy wiele miejsc w regionie i podczas analiz terenowych rozmawialiśmy nie tylko o krajobrazie, ale także integrowaliśmy się.

Wykładowcy architektury krajobrazu na UWM starali się podzielić z uczestnikami szkoły letniej metodami, które wykorzystują na co dzień.

– W naszej katedrze skupiamy się na analizach terenowych, stąd też pojawił się pomysł wykorzystania metody uczenia się opartej na doświadczeniu [challenge-based learning – red.]. Odbyły się również warsztaty krajobrazowe, podczas których studenci zdobywali wiedzę w trochę inny sposób – może mniej dosłowny. Była to wiedza dotycząca architektury, ale też poznawanie kształtów, kolorów i faktur poszczególnych elementów krajobrazu. Ponadto uczestnicy odbierali krajobraz za pośrednictwem dźwięków. Uczyli się też, jak przygotowywać opracowania graficzne metodami tradycyjnymi – wyjaśniła prof. Agnieszka Jaszczak.

Program szkoły letniej przewidywał wizyty w następujących miejscach: gminie Stawiguda, pałacu w Łężanach, należącym do Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego, Sanktuarium Maryjnym w Świętej Lipce, Zamku Biskupim w Lidzbarku Warmińskim oraz w Muzeum Budownictwa Ludowego – Parku Etnograficznym w Olsztynku. 

Na rzecz lokalnej społeczności 

Spotkanie inauguracyjne szkoły letniej „Traces in the Landscape” odbyło się w siedzibie władz gminy Stawiguda, która jest partnerem stowarzyszonym sojuszu ChallengeEU. Oficjalnego otwarcia dokonali prof. Jakub Sawicki, prorektor UWM ds. nauki i współpracy narodowej, Michał Kontraktowicz, wójt gminy Stawiguda oraz prof. Agnieszka Jaszczak. 

Zaraz po tym studenci przystąpili do pracy, której głównym celem było stworzenie projektu logo Centrum Usług Społecznych – instytucji gminnej, przekształconej z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej. 

– Opowiedzieliśmy studentom, jak widzimy naszą gminę, podzieliliśmy się naszymi doświadczeniami, a następnie rozpoczęli oni projektowanie logo. Cieszymy się, że mogliśmy poznać punkt widzenia osób z zewnątrz, które przez to, że nie mieszkają w naszej gminie, mogą dostrzec jej inne aspekty, a przez to zaprojektować interesująco logo. Powstało wiele wartych uwagi prac, a część z nich wykorzystamy w końcowym projekcie – mówił Michał Kontraktowicz i dodał: – Bardzo się cieszę, że nasza gmina może być żywym organizmem, który służy nauce i zdobywaniu doświadczenia, zgodnie z metodą challenge-based learning. To właśnie na tym opiera się wieloletnia i bardzo udana współpraca z Uniwersytetem Warmińsko-Mazurskim.

Teczka inspiracji na przyszłość 

Studenci, z którymi rozmawialiśmy zarówno podczas poszczególnych aktywności szkoły letniej, jak i na oficjalnym podsumowaniu (8 lipca), dzielili się wrażeniami, które doskonale opisują dwa sformułowania: dobra zabawa i możliwość spojrzenia na krajobraz z innej, nieznanej im wcześniej perspektywy.

Tak było m.in. w przypadku Vincenzo Zuccerello z FHNW. 

– Myślę, że to był świetny czas na zdobywanie wiedzy, ale także na spojrzenie na wiele zagadnień z innej perspektywy. Mogliśmy uczyć się od wykładowców z Polski, którzy mają własny sposób przekazywania wiedzy, a także wymieniać się doświadczeniami ze studentami z innych krajów. To wszystko było bardzo wartościowe – mówił student, który podzielił się również interesującymi uwagami dotyczącymi tego, jak postrzega polski krajobraz. – Podróżując pociągiem po Polsce, a także podczas naszych wyjazdów terenowych, zauważyłem, że w wielu miejscach przyroda pozostawiona jest w naturalnym stanie. Są parki i tereny zielone, które wyglądają na niemal nietknięte przez człowieka. Odniosłem wrażenie, że dobrze wyczuwacie, gdzie warto coś wybudować, a gdzie lepiej pozwolić naturze rozwijać się własnym rytmem. Zauważyłem także, że niemal podczas każdej prezentacji, wystąpienia czy wizyty w odwiedzanych miejscach, dużo uwagi poświęcano architekturze sakralnej oraz tradycjach chrześcijańskich. Odniosłem wrażenie, że jest to coś bardzo ważnego dla Polski i dla Polaków – może nie dla wszystkich, ale jednak jest to istotne.

Szkołę letnią na UWM jako czas efektywnego odpoczynku po trudach roku akademickiego potraktowały studentki z LBTU, z którymi rozmawialiśmy podczas obchodów 25. urodzin Radia UWM FM i XI Nocy Radiowców. Spacerując po parku kortowskim, studentki dotarły do Przystani Kortowskiej, gdzie odbywał się koncert z okazji jubileuszu uniwersyteckiej rozgłośni.   

Laima Jauna, Beate Turla oraz Kristiana Pabina przyznały, że w ostatnim czasie realizowały bardzo wymagające zadanie, które polegało na zaprojektowaniu terenów zielonych wokół prywatnych ogrodów. Czas spędzany w Kortowie był zatem dla nich chwilą oddechu, połączoną z poznaniem czegoś nowego.  

– Jestem tak zrelaksowana, że nawet nie wiem, jaki jest dzisiaj dzień tygodnia (śmiech). Kortowo jest bardzo spokojnym i relaksującym miejscem, co pozwoliło nam się wyciszyć i zmienić perspektywę. Przyroda jest tutaj naprawdę piękna i bardzo nam się wszystko podobało. Miałyśmy również sporo okazji do poznawania polskiej kultury. Dziękujemy za zorganizowanie tego wydarzenia – mówiła Beate Turla. 

– Można tu odpocząć i jednocześnie poznać nowych ludzi. Myślę, że to właśnie jest w tym wszystkim najpiękniejsze, bo na co dzień żyje się trochę we własnej bańce, we własnym kraju, a dzięki takim wyjazdom można trochę poza nią wyjść – dodała Kristiana Pabina.

Beate Turla podkreśliła też, że bardzo cenna jest możliwość spotkania się z przedstawicielami innych kierunków studiów.  

– Są tutaj architekci, projektanci, studenci Wydziału Sztuki. Na Łotwie otaczają nas architekci krajobrazu i po pewnym czasie robi się to trochę monotonne. Dlatego możliwość wymiany doświadczeń z osobami z innych dziedzin, jest naprawdę świetna – mówiła studentka. 

Szkoła letnia starała się również umacniać świadomość, że krajobraz jest wspólnym zasobem środowiskowym i kulturowym, dlatego do jego projektowania – zwłaszcza w dobie zmian klimatycznych – trzeba podchodzić z pieczołowitością. W swoich wypowiedziach wspominały o tym studentki z Łotwy, które planując zawodową przyszłość, uwzględniają te kwestie.

–  Nadal nie zdecydowałam, czy bardziej interesuje mnie sektor prywatny czy publiczny. Jednak coraz bardziej skłaniam się ku przestrzeniom publicznym, ponieważ podoba mi się to, że tworzy się miejsca dla wielu ludzi i współtworzy miasto. Dzięki swojej pracy można naprawdę wpływać na to, jak mieszkańcy odbierają miasto, którędy się poruszają i jak się w nim czują. To ogromnie ważne. Gdybym realizowała taki projekt, czułabym ogromną odpowiedzialność, żeby wykonać go najlepiej, jak potrafię. A kiedy planuje się nasadzenia drzew, trzeba pamiętać, że takie drzewo będzie rosło w tym miejscu przez sto lat. Trzeba mieć absolutną pewność, że wybrano dla niego właściwe miejsce – mówiła Laima Jauna.

Na podobne kwestie zwróciła uwagę Kristiana Pabina.

– W naszej pracy trzeba uwzględniać ekologię roślin, potrzeby różnych grup ludzi, przepisy prawa, procedury, współpracę z różnymi instytucjami, historię miejsca, a także psychologię, aby przestrzeń była przyjazna i komfortowa. Jeśli ludzie nie czują się dobrze w danym miejscu, po prostu nie będą chcieli tam przebywać – mówiła. 

Mnóstwo pomysłów podczas szkoły letniej zrodziło się także w głowie studentki z UWM – Vanessy Grabkowskiej. 

– Osobiście bardzo zainteresowałam się kulturą ludową, która oglądaliśmy, zwłaszcza Muzeum Budownictwa Ludowego w Olsztynku, ale także w gminie Stawiguda czy w Świętej Lipce. Architekt krajobrazu to bardzo kreatywny zawód, którego nie da się wykonywać bez inspiracji, dlatego bardzo się cieszę z udziału w szkole letniej. Z pewnością skorzystam z tego w swoich przyszłych projektach – mówiła Vanessa Grabkowska, która właśnie ukończyła pierwszy rok architektury krajobrazu. 

Okiem wykładowcy

Oprócz wyjazdów i wykładów uczestnicy szkoły letniej wzięli udział w warsztatach. Jedne z nich poprowadziła  dr inż. arch. kraj.  Ewelina Pochodyła-Ducka z Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa.

– Wraz z prof. Agnieszką Jaszczak poprowadziłyśmy warsztaty pt. „Landscape studio”. Polegały one na przygotowaniu propozycji projektowych małej architektury na podstawie inspiracji, które studenci zbierali na wyjazdach podczas szkoły letniej. Efektem jest wystawa, którą otworzyliśmy w Pracowni Sztuki Katedry Architektury Krajobrazu – wyjaśniała dr Ewelina Pochodyła-Ducka i dodała, że bardzo cieszy się z udziału w szkole letniej. – Bardzo lubię pracę ze studentami i ten czas był dla mnie bardzo ciekawy i cenny. Cieszę się, że mogłam pracować ze studentami z zagranicy, bo oni zazwyczaj mają inne podejście do kształcenia akademickiego, dzięki czemu sami możemy się czegoś nauczyć. 

Gościnnym wykładowcą był Arturus Mengots, który jest wykładowcą architektury krajobrazu na LBTU. Na swojej macierzystej uczelni prowadzi zajęcia związane z wykorzystaniem narzędzi cyfrowych w projektowaniu krajobrazu, a podczas szkoły letniej zaproponował studentom warsztaty z fotografii krajobrazowej. 

– Fotografia krajobrazowa jest dobrym narzędziem do zachowywania śladów pozostawionych przez człowieka, naturę i zjawiska pogodowe – wyjaśniał Arturus Mengots. – Kiedy przyjechałem do Kortowa, pierwszą rzeczą, którą zobaczyłem, były uśmiechnięte twarze moich studentów. Pomyślałem więc, że dla studentów jest to wspaniała okazja, aby spędzić część wakacji właśnie w taki sposób, poznając studentów z innych uczelni oraz dowiadując się czegoś nowego o polskiej kulturze i krajobrazach.

Wykładowca odniósł się również do współpracy pomiędzy europejskimi uniwersytetami w ramach sojuszu ChallengeEU. 

– Myślę, że ten alians jest bardzo cenną inicjatywą, która dla nas, pracowników naukowo-dydaktycznych, jest wspaniałą okazją do tego, żeby zobaczyć, jak funkcjonują inne uczelnie i nawiązać z nimi bliższą współpracę – podsumował Arturus Mengots.

Warto dodać, że przed osobami studiującymi na uczelniach tworzących sojusz ChallengeEU stoi kolejna szansa na poszerzanie wiedzy, rozwijanie różnych kompetencji i integrację. Do 15 lipca trwa rekrutacja na Blended Intensive Programme ChallengeEU pt. „Regional Promotion and Development”, którego organizatorem jest Wydział Humanistyczny Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego. Wykorzystując metodę nauki opartej na wyzwaniach (challenge-based learning), studenci będą wspólnie zastanawiać się nad rozwiązaniami wzmacniającymi rozwój lokalnych społeczności poprzez tworzenie współpracujących ze sobą ekosystemów. Więcej informacji oraz formularz aplikacyjny można znaleźć na >>> stronie internetowej.

Tekst i zdjęcia: Marta Wiśniewska

Projekt dofinansowany przez Narodową Agencję Wymiany Akademickiej pt. „Wzmocnienie pozycji UWM na rynku międzynarodowym poprzez wsparcie działań w sojuszu uniwersytetów europejskich ChallengeEU, nr umowy o finansowanie: BPI/WUE/2025/100015/U/00001