Wybitni młodzi naukowcy z UWM otrzymali stypendium ministra

Minister nauki i szkolnictwa wyższego Marcin Kulasek ogłosił wyniki 21. edycji konkursu stypendialnego dla wybitnych młodych naukowców. W tym roku stypendia przyznano 230 osobom, w tym 35 doktorantom. Laureaci będą otrzymywać wsparcie w wysokości 5390 zł miesięcznie przez trzy lata. Na ten cel Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego przeznaczy w sumie ponad 44 mln złotych.

Wśród nagrodzonych osób, które wykazują się znaczącymi osiągnięciami naukowymi, znalazło się troje młodych badaczy z Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie: dr wet. Ismena Gałęcka z Wydziału Medycyny Weterynaryjnej oraz dr inż. Justyna Tarapata i mgr inż. Patryk Wiśniewski – oboje z Wydziału Nauki o Żywności.

One Health – dla ludzi, zwierząt i środowiska

Dr wet. Ismena Gałęcka związana jest obecnie z Katedrą Epizootiologii na Wydziale Medycyny Weterynaryjnej UWM. Stypendium ministra to duże wyróżnienie i docenienie dotychczasowej pracy naukowej.

– Jest też dodatkową motywacją, aby nie zwalniać tempa i dalej rozwijać swoje badania – mówi dr Ismena Gałęcka.

Dotychczasowe zainteresowania badawcze laureatki koncentrowały się na wpływie mikroplastiku na organizm zwierząt. W swojej pracy doktorskiej oceniała wpływ niskiej i wysokiej dawki mikroplastiku na kodowanie chemiczne jelitowego układu nerwowego i układ immunologiczny jelita cienkiego świni domowej. 

Aktualnie, po zmianie katedry, zajmuje się chorobami wywoływanymi przez patogeny przenoszone przez wektory, takie jak kleszcze czy komary. Jej badania wpisują się w koncepcję One Health, zakładającą ścisły związek zdrowia ludzi, zwierząt i środowiska.

Aktualnie realizuje projekt finansowany z IV edycji Naukowego Grantu Rektora UWM pt: „Ksenomonitoring molekularny filarioz u komarów z Olsztyna i okolic – badania pilotażowe”. Jego celem jest zbadanie, czy komary występujące na Warmii i Mazurach są wektorami dwóch patogenów stanowiących zagrożenie dla zdrowia zwierząt, a jednocześnie wykazujących potencjał zoonotyczny, co oznacza, że mogą przenosić się także na ludzi.

– Obecnie pozyskujemy komary ze środowiska naturalnego. Badania mają charakter wstępny i pozwolą ocenić, czy warto i jak kontynuować je w kolejnych etapach. Ostateczne wyniki powinny być znane w przyszłym roku – wyjaśnia badaczka.

Dr Ismena Gałęcka łączy działalność naukową z pracą lekarza weterynarii. Jak podkreśla, zależy jej na tym, aby doświadczenia zdobywane w praktyce klinicznej wzajemnie uzupełniały prowadzone badania naukowe.

– Staram się łączyć pracę kliniczną z działalnością naukową i dydaktyczną. To pozwala patrzeć na wiele problemów z szerszej perspektywy i rozwijać badania, które mogą mieć znaczenie zarówno dla zdrowia zwierząt, jak i ludzi – podkreśla.

Otrzymane stypendium badaczka zamierza przeznaczyć na dalszy rozwój osobisty.

Naukowe rozwiązania dla zrównoważonego mleczarstwa

Dr inż. Justyna Tarapata jest adiunktem w Katedrze Mleczarstwa i Zarządzania Jakością na Wydziale Nauki o Żywności. Jej zainteresowania naukowe mieszczą się w obszarze nauk rolniczych, w dyscyplinie technologia żywności i żywienia, ze szczególnym uwzględnieniem inżynierii żywności oraz technologii mleczarskiej.

– W mojej pracy naukowej zajmuję się przede wszystkim frakcjonowaniem składników mleka z wykorzystaniem procesów membranowych, oceną i ograniczaniem foulingu, czyli powstawania osadów na powierzchniach urządzeń technologicznych, a także optymalizacją procesów mleczarskich pod kątem jakości produktów i efektywności energetycznej. Moja rozprawa doktorska dotyczyła frakcjonowania składników mleka oraz waloryzacji produktów ubocznych otrzymywanych w procesach filtracji membranowej. Interesuje mnie szczególnie to, jak rozwiązania technologiczne mogą wspierać bardziej zrównoważoną produkcję żywności, m.in. przez lepsze wykorzystanie surowca, ograniczenie strat oraz zmniejszenie energochłonności procesów – wyjaśnia dr inż. Justyna Tarapata.

Badaczka odbyła staże naukowe w ośrodkach badawczych w Irlandii, Holandii i na Cyprze. Ich efektem są publikacje w prestiżowych międzynarodowych czasopismach naukowych oraz opracowania rozwiązań znajdujących praktyczne zastosowanie w przemyśle mleczarskim. Obecnie rozwija badania dotyczące właściwości koncentratów i proszków mlecznych, metod monitorowania foulingu oraz optymalizacji procesów przetwarzania serwatki.

– Przyznane stypendium traktuję jako ważne wyróżnienie dotychczasowej pracy naukowej oraz impuls do dalszego rozwoju badań o znaczeniu praktycznym dla przemysłu spożywczego – dodaje dr inż. Justyna Tarapata. 

Utrwalanie żywności a zmiany w oporności na antybiotyki

Stypendystą ministra został również mgr inż. Patryk Wiśniewski, doktorant z Katedry Mikrobiologii Żywności, Technologii i Chemii Mięsa na Wydziale Nauki o Żywności. Patryk Wiśniewski związany jest z Naukowym Kołem Mikrobiologii Żywności „Kocuria”. Aktualnie przebywa na miesięcznym stażu naukowym w CTC: Centro Tecnológico da Carne w Ourense w Hiszpanii. Wyjazd finansowany jest z programu RID. 

Podkreśla, że otrzymanie stypendium ministra dla wybitnych młodych naukowców było jednym z jego naukowych marzeń. Oceniony został całokształt jego zaangażowania w pracę naukową. 

– Moje badania koncentrują się na ocenie wpływu technologii utrwalania żywności na zmianę oporności na antybiotyki i wirulencję u Listeria monocytogenes, czyli u takiego patogenu żywnościowego, który jest dosyć niebezpieczny dla nas. Głównie zajmuję się technologią wysokich ciśnień – opowiada mgr inż. Patryk Wiśniewski. Dodaje, że do wniosku o stypendium dołączone zostały również jego publikacje, które koncentrują się na ocenie stresów środowiskowych występujących podczas przetwarzania żywności na Listeria monocytogenes, oraz artykuł o pozyskiwaniu enzymów drobnoustroju wykorzystywanych np. do produkcji mleka. 

Patryk Wiśniewski jest także kierownikiem projektu pt. „Potencjał i mechanizmy zmiany wrażliwości na antybiotyki u Listeria monocytogenes w warunkach stresu wywołanego paskalizacją”, który otrzymał dofinansowanie w konkursie Preludium 23 Narodowego Centrum Nauki. 

Naukowiec uważa, że przyznane stypendium jest docenieniem i dostrzeżeniem jego pracy. 

– Mam poczucie, że moje badania nie są robione tylko do szuflady, ale są zauważane, także na arenie międzynarodowej. To jest istotne dla mnie. Stypendium ocenia mój całokształt naukowy, ale daje mi poczucie stabilności finansowej na najbliższe trzy lata. W dzisiejszych czasach taka stabilność jest bardzo ważna i daje motywację do dalszej pracy – opowiada Patryk. 

Młody naukowiec swoją pracą doktorską już zakończył i czeka na recenzję, ale badania kontynuuje i rozszerza o kolejne tematy. To jego drugi pobyt w hiszpańskim Ourense. 

– Byłem już tutaj raz na krótkim wyjeździe badawczym. Nawiązaliśmy bardzo ciekawą współpracę i jak pojawiła się możliwość ponownego wyjazdu, skorzystałem z niej. Realizujemy wspólnie badania naukowe. To odrębny temat niż mój doktorat, ale związany z badaniami mikrobiologicznymi i technologią mięsa. Moim opiekunem naukowym w Hiszpanii jest dr José Manuel Lorenzo Rodríguez, który w tym się specjalizuje – wyjaśnia mgr inż. Patryk Wiśniewski. Zdradza, że naukowych marzeń poza stypendium ma jeszcze kilka, a wśród nich jest rozwijanie międzynarodowej współpracy naukowej i obrona doktoratu. 

To już 21 konkurs stypendialny dla wybitnych młodych naukowców. Kandydatów zgłaszali w grudniu ubiegłego roku rektorzy uczelni oraz dyrektorzy instytutów PAN, instytutów badawczych i instytutów międzynarodowych. Tym razem nadesłano 1640 wniosków. Oceniał je metodą punktową zespół ekspertów.

aw, mw, syla